Απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης: Η Επόμενη Μέρα

Ενημερώθηκε: Αυγ 27


αφήγηση: Άντα Τρουλλάκη

Μετάφραση: Μαρία Γαλανοπούλου



Μόλις μερικούς μήνες μετά την κυκλοφορία και διάδοση ιστοριών όπως αυτή της Πινάρ Γκιουλτεκίν και της Μελέκ Ιπέκ στα διεθνή μέσα (κοινωνικής δικτύωσης), ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε την απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.


Οι υποθέσεις μοιάζουν ανησυχητικά οικείες ανεξαρτήτως γεωγραφικής τοποθεσίας: η Γκιουλτεκίν δολοφονήθηκε βίαια από έναν άνδρα που “δεν μπορούσε να διαχειριστεί την απόρριψη”, ενώ η Ιπέκ, η οποία βίωσε επί χρόνια συστηματική κακοποίηση στα χέρια του ίδιου της του συζύγου, έτυχε να σταθεί “πιο τυχερή”, καθώς κατάφερε να επιβιώσει μονάχα σκοτώνοντάς τον.


Παρόλα αυτά, σε ένα κόσμο που το άτομο καλείται να επιλέξει μεταξύ της δικής του ζωής και αυτής του κακοποιητή, ή σε ένα κόσμο όπου το “όχι” δεν αποτελεί επ’ ουδενί επιλογή, η ποινικοποίηση της βίας κατά των γυναικών στο πλαίσιο διεθνούς νομοθεσίας θεωρούνταν περιττή.


Η Σύμβαση έχει υπογραφεί από 34 Ευρωπαϊκές χώρες, ενώ προλαμβάνει και καταδικάζει την έμφυλη βία, και ιδίως την ενδοοικογενειακή. Μετά από την ανακοίνωση της απόσυρσης, φεμινιστικές ομάδες διαμαρτύρονται με συνθήματα όπως “Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης σώζει ζωές” και “δεν δεχόμαστε την απόφαση ενός μόνο άνδρα”. Σύμφωνα με τους συντηρητικούς, συμφωνίες όπως η συγκεκριμένη ανοίγουν το δρόμο για την “κανονικοποίηση της ομοφυλοφιλίας” η οποία δεν συμβαδίζει με τη θρησκεία και τις οικογενειακές αξίες της χώρας.


Στο πλαίσιο μιας εκτενέστερης ανάλυσης, ποιες είναι αυτές οι αξίες και για ποιο λόγο η απόσυρση θα έπρεπε να ανησυχεί τον κόσμο σε διεθνές επίπεδο; Τρία νεαρά άτομα από την Τουρκία προσεγγίζουν τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης από τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες και εξηγούν γιατί θα έπρεπε να σε απασχολεί το τι συμβαίνει στη γειτονική χώρα.





Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Ερντογάν, η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης απειλεί τις “οικογενειακές αξίες”. Τι πιστεύετε για αυτό το σκεπτικό, και ποια θα μπορούσε να είναι η σχέση μεταξύ ποινικοποίησης της έμφυλης βίας και των οικογενειακών αξιών;


Μιρκάν: Πρώτα απ’ όλα, εάν υπάρχει κάτι που ονομάζεται “οικογενειακές αξίες”, αυτό δεν αφορά την πολιτεία. Η κάθε οικογένεια είναι ελεύθερη να ορίσει τις δικές της αξίες. Ωστόσο, από το κάπνισμα στην εξοχή μέχρι την απόφαση πως κάθε οικογένεια θα πρέπει να αποκτά 3 παιδιά, οι αδιάκριτες αποφάσεις του προέδρου επηρεάζουν όλες τις πτυχές της προσωπικής ζωής.


Όταν μια γυναίκα σκοτώνεται, δολοφονείται, επειδή παρεκκλίνει από τις παραδοσιακές νόρμες και αντιτίθεται στους άνδρες, τότε μιλάμε για έμφυλο φόνο, για γυναικοκτονία, τη δολοφονία μιας γυναίκας.


Σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους, το άτομο που ενδέχεται να διαπράξει ένα (έμφυλο) έγκλημα, δεν μπορεί να διωχθεί. Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης ήταν σημαντική, επειδή, όταν οι γυναίκες ένιωθαν ανασφάλεια στο οικογενειακό τους περιβάλλον, μπορούσαν να τεθούν υπό προστασία. Αυτό το δικαίωμα τούς έχει αφαιρεθεί.


Αλέινα: Οι “οικογενειακές αξίες” με την παραδοσιακή έννοια του όρου είναι ένα ανόητο δόγμα που ανήκει στις περασμένες πατριαρχικές, αγροτικές, φορντικές και καπιταλιστικές γενιές. Ο καπιταλισμός βρίσκεται στο απόγειό του, αλλά ο φορντισμός και οι αγροτικές πρακτικές και αξίες έχουν σχεδόν εξ ολοκλήρου εκλείψει.


Οι συντηρητικοί πολιτικοί πασχίζουν απελπισμένα και εναγωνίως να τις διαφυλάξουν. Ανέκαθεν χρειάζονταν αυτές τις “αξίες” και τη θρησκεία προκειμένου να δικαιολογήσουν την εκμετάλλευση του κόσμου. Οι μ*****ες περί “οικογενειακών αξιών” δεν έχουν καμία σχέση με την ηθική του να είσαι καλός άνθρωπος.


Οι συντηρητικοί πολιτικοί απεχθάνονται κάθε είδος προοδευτικής δράσης, επειδή υποσυνείδητα φοβούνται πως η ίδια τους η πατριαρχία, και, κατ’ επέκταση, η κυβέρνησή τους, θα ανατραπεί. Αποσύρθηκαν από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, την οποία με περηφάνια υπέγραψαν το 2011, επειδή φοβούνται φριχτά. Από την “οικογένεια” ξεκινά η καταπίεση και η συστηματική υποδούλωση των γυναικών και των LGBTQI+ ατόμων.



Μέρβε: Ο πρόεδρος γνωρίζει το κοινό του̇ οι οπαδοί του είναι συνήθως άτομα που πείθονται δίχως να διαβάσουν, να ψάξουν ή να ερευνήσουν. Γνωρίζει πώς να επηρεάσει τα συντηρητικά άτομα. Η συγκεκριμένη μερίδα του πληθυσμού θεωρούν πως η Σύμβαση είτε θα καταστρέψει είτε θα χωρίσει τις οικογένειες επειδή δεν ενδιαφέρονται αρκετά ώστε να ενημερωθούν περαιτέρω, κάτι που μπορείς να αντιληφθείς εάν λάβεις υπόψη ότι μπορούν να χειραγωγηθούν από λέξεις κλειδιά όπως η “οικογένεια”, δίχως να είναι ικανοί να αντιληφθούν πως, στην πραγματικότητα, η Σύμβαση προστατεύει τα θηλυκά μέλη της οικογένειας.



Πιστεύετε πως τέτοιου είδους συμφωνίες είναι αποτελεσματικές και επαρκείς για τον περιορισμό της έμφυλης βίας; Γιατί;


Μιρκάν: Φυσικά και όχι. Πριν από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, σημειώνονταν υπερβολικά πολλές γυναικοκτονίες. Πρωταρχικό μας μέλημα είναι να δημιουργήσουμε μία μορφωμένη κοινωνία και έπειτα να θεσπίσουμε πολύ αυστηρούς νόμους.

Αλέινα: Αποτελεσματικές, ναι̇ αλλά, φυσικά, ποτέ επαρκείς. Πρόκειται για ένα ολόκληρο παγιωμένο σύστημα και μοντέλο πολιτισμού που πρέπει να αλλάξει σε παγκόσμια κλίμακα. Και οι οικουμενικές αλλαγές ξεκινούν με αυτού του είδους τις διεθνείς συμφωνίες. Τα Ηνωμένα Έθνη εξέδωσαν την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το 1948. Πρόκειται για ένα από τα ορόσημα της ανθρώπινης ιστορίας των τελευταίων δεκαετιών. Θα ήταν ποτέ εφικτό να σταματήσουμε όλους τους πολέμους; Όλες τις διακρίσεις; Όλη την κακοποίηση και όλα τα εγκλήματα; Φυσικά και όχι. Αλλά ας φανταστούμε τον σημερινό κόσμο χωρίς μια τέτοια συμφωνία. Πώς θα ήταν; Θα ήταν φρικτός. Η απόσυρση από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης σημαίνει πως επιθυμείς και προτιμάς έναν κόσμο δίχως θεσμοθετημένα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.



Οι συντηρητικοί πολιτικοί απεχθάνονται κάθε είδος προοδευτικής δράσης, επειδή υποσυνείδητα φοβούνται πως η ίδια τους η πατριαρχία, και, κατ’ επέκταση, η κυβέρνησή τους, θα ανατραπεί.


Μέρβε: Πιστεύω πως οι συμφωνίες είναι πράγματι αποτελεσματικές στον περιορισμό της βίας και στη δημιουργία ενός κλίματος προστασίας. Σίγουρα πολλές γυναίκες θα αισθάνονταν πολύ πιο ασφαλείς όσο μια τέτοια συμφωνία βρίσκεται σε ισχύ.


Μια γυναίκα θα έπρεπε να γνωρίζει τα δικαιώματά της και να έχει κάποιο άτομο να απευθυνθεί εάν πέσει θύμα βίας.




Πιστεύετε πως η απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση σάς επηρεάζει σε προσωπικό επίπεδο ως ένα νεαρό άνδρα που ζει στην Τουρκία/ ως μια νεαρή γυναίκα και ακτιβίστρια που ζει στην Τουρκία/ ως μια νεαρή γυναίκα που ζει στο εξωτερικό; Με ποιο τρόπο;


Μιρκάν: Με επηρεάζει εξίσου με οποιοδήποτε άλλο άτομο. Δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος σε μια κοινωνία που δεν είναι και οι άλλοι. Το γεγονός ότι μένεις σιωπηλός σχετικά με το κακό που βλέπεις γύρω σου, σε καθιστά μέρος του προβλήματος. Εύχομαι σήμερα να μιλούσαμε μονάχα για επιστήμη, λογοτεχνία και τέχνη. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή δεν συζητάμε παρά για το θεμελιώδες δικαίωμα των ανθρώπων στη ζωή!


Αλέινα: Φυσικά και με επηρεάζει. Οι γυναίκες στην Τουρκία αναγκάζονται να ζουν υπό το φόβο της παρενόχλησης, της δολοφονίας και του βιασμού. Ο νόμος και το δικαστικό σύστημα σε τακτική βάση ενθαρρύνουν και τιμούν εγκλήματα και αδικήματα εις βάρος γυναικών και LGBTQI+ ατόμων. Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης τα απέτρεπε αυτά και έχει βοηθήσει σε πάρα πολλές υποθέσεις ανά τα χρόνια. Αλλά πλέον τίποτα δεν στέκεται εμπόδιο στο δρόμο αυτού του διεφθαρμένου δικαστικού συστήματος…


Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης ήταν σημαντική, επειδή, όταν οι γυναίκες ένιωθαν ανασφάλεια στο οικογενειακό τους περιβάλλον, μπορούσαν να τεθούν υπό προστασία. Αυτό το δικαίωμα τούς έχει αφαιρεθεί.


Μέρβε: Φυσικά και με επηρεάζει, μολονότι δεν ζω εκεί πλέον. Δυστυχώς, καθημερινά διαβάζουμε για τουλάχιστον ένα περιστατικό βίας, ή, ακόμα χειρότερα, γυναικοκτονίας̇ και πλέον, μετά από την απόσυρση από τη συμφωνία, οι κακοποιητές και οι δολοφόνοι μπορούν να αισθάνονται προστατευμένοι από την κυβέρνηση. Ανησυχώ για όλες τις γυναίκες στη χώρα μου, και αισθάνομαι απογοήτευση που τόσο πολλές γυναίκες όντως υποστηρίζουν την απόφαση της κυβέρνησης.