Απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης: Η Επόμενη Μέρα



Μετάφραση: Μαρία Γαλανοπούλου



Μόλις μερικούς μήνες μετά την κυκλοφορία και διάδοση ιστοριών όπως αυτή της Πινάρ Γκιουλτεκίν και της Μελέκ Ιπέκ στα διεθνή μέσα (κοινωνικής δικτύωσης), ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε την απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.


Οι υποθέσεις μοιάζουν ανησυχητικά οικείες ανεξαρτήτως γεωγραφικής τοποθεσίας: η Γκιουλτεκίν δολοφονήθηκε βίαια από έναν άνδρα που “δεν μπορούσε να διαχειριστεί την απόρριψη”, ενώ η Ιπέκ, η οποία βίωσε επί χρόνια συστηματική κακοποίηση στα χέρια του ίδιου της του συζύγου, έτυχε να σταθεί “πιο τυχερή”, καθώς κατάφερε να επιβιώσει μονάχα σκοτώνοντάς τον.


Παρόλα αυτά, σε ένα κόσμο που το άτομο καλείται να επιλέξει μεταξύ της δικής του ζωής και αυτής του κακοποιητή, ή σε ένα κόσμο όπου το “όχι” δεν αποτελεί επ’ ουδενί επιλογή, η ποινικοποίηση της βίας κατά των γυναικών στο πλαίσιο διεθνούς νομοθεσίας θεωρούνταν περιττή.


Η Σύμβαση έχει υπογραφεί από 34 Ευρωπαϊκές χώρες, ενώ προλαμβάνει και καταδικάζει την έμφυλη βία, και ιδίως την ενδοοικογενειακή. Μετά από την ανακοίνωση της απόσυρσης, φεμινιστικές ομάδες διαμαρτύρονται με συνθήματα όπως “Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης σώζει ζωές” και “δεν δεχόμαστε την απόφαση ενός μόνο άνδρα”. Σύμφωνα με τους συντηρητικούς, συμφωνίες όπως η συγκεκριμένη ανοίγουν το δρόμο για την “κανονικοποίηση της ομοφυλοφιλίας” η οποία δεν συμβαδίζει με τη θρησκεία και τις οικογενειακές αξίες της χώρας.


Στο πλαίσιο μιας εκτενέστερης ανάλυσης, ποιες είναι αυτές οι αξίες και για ποιο λόγο η απόσυρση θα έπρεπε να ανησυχεί τον κόσμο σε διεθνές επίπεδο; Τρία νεαρά άτομα από την Τουρκία προσεγγίζουν τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης από τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες και εξηγούν γιατί θα έπρεπε να σε απασχολεί το τι συμβαίνει στη γειτονική χώρα.





Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Ερντογάν, η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης απειλεί τις “οικογενειακές αξίες”. Τι πιστεύετε για αυτό το σκεπτικό, και ποια θα μπορούσε να είναι η σχέση μεταξύ ποινικοποίησης της έμφυλης βίας και των οικογενειακών αξιών;


Μιρκάν: Πρώτα απ’ όλα, εάν υπάρχει κάτι που ονομάζεται “οικογενειακές αξίες”, αυτό δεν αφορά την πολιτεία. Η κάθε οικογένεια είναι ελεύθερη να ορίσει τις δικές της αξίες. Ωστόσο, από το κάπνισμα στην εξοχή μέχρι την απόφαση πως κάθε οικογένεια θα πρέπει να αποκτά 3 παιδιά, οι αδιάκριτες αποφάσεις του προέδρου επηρεάζουν όλες τις πτυχές της προσωπικής ζωής.


Όταν μια γυναίκα σκοτώνεται, δολοφονείται, επειδή παρεκκλίνει από τις παραδοσιακές νόρμες και αντιτίθεται στους άνδρες, τότε μιλάμε για έμφυλο φόνο, για γυναικοκτονία, τη δολοφονία μιας γυναίκας.


Σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους, το άτομο που ενδέχεται να διαπράξει ένα (έμφυλο) έγκλημα, δεν μπορεί να διωχθεί. Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης ήταν σημαντική, επειδή, όταν οι γυναίκες ένιωθαν ανασφάλεια στο οικογενειακό τους περιβάλλον, μπορούσαν να τεθούν υπό προστασία. Αυτό το δικαίωμα τούς έχει αφαιρεθεί.


Αλέινα: Οι “οικογενειακές αξίες” με την παραδοσιακή έννοια του όρου είναι ένα ανόητο δόγμα που ανήκει στις περασμένες πατριαρχικές, αγροτικές, φορντικές και καπιταλιστικές γενιές. Ο καπιταλισμός βρίσκεται στο απόγειό του, αλλά ο φορντισμός και οι αγροτικές πρακτικές και αξίες έχουν σχεδόν εξ ολοκλήρου εκλείψει.


Οι συντηρητικοί πολιτικοί πασχίζουν απελπισμένα και εναγωνίως να τις διαφυλάξουν. Ανέκαθεν χρειάζονταν αυτές τις “αξίες” και τη θρησκεία προκειμένου να δικαιολογήσουν την εκμετάλλευση του κόσμου. Οι μ*****ες περί “οικογενειακών αξιών” δεν έχουν καμία σχέση με την ηθική του να είσαι καλός άνθρωπος.


Οι συντηρητικοί πολιτικοί απεχθάνονται κάθε είδος προοδευτικής δράσης, επειδή υποσυνείδητα φοβούνται πως η ίδια τους η πατριαρχία, και, κατ’ επέκταση, η κυβέρνησή τους, θα ανατραπεί. Αποσύρθηκαν από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, την οποία με περηφάνια υπέγραψαν το 2011, επειδή φοβούνται φριχτά. Από την “οικογένεια” ξεκινά η καταπίεση και η συστηματική υποδούλωση των γυναικών και των LGBTQI+ ατόμων.



Μέρβε: Ο πρόεδρος γνωρίζει το κοινό του̇ οι οπαδοί του είναι συνήθως άτομα που πείθονται δίχως να διαβάσουν, να ψάξουν ή να ερευνήσουν. Γνωρίζει πώς να επηρεάσει τα συντηρητικά άτομα. Η συγκεκριμένη μερίδα του πληθυσμού θεωρούν πως η Σύμβαση είτε θα καταστρέψει είτε θα χωρίσει τις οικογένειες επειδή δεν ενδιαφέρονται αρκετά ώστε να ενημερωθούν περαιτέρω, κάτι που μπορείς να αντιληφθείς εάν λάβεις υπόψη ότι μπορούν να χειραγωγηθούν από λέξεις κλειδιά όπως η “οικογένεια”, δίχως να είναι ικανοί να αντιληφθούν πως, στην πραγματικότητα, η Σύμβαση προστατεύει τα θηλυκά μέλη της οικογένειας.



Πιστεύετε πως τέτοιου είδους συμφωνίες είναι αποτελεσματικές και επαρκείς για τον περιορισμό της έμφυλης βίας; Γιατί;


Μιρκάν: Φυσικά και όχι. Πριν από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, σημειώνονταν υπερβολικά πολλές γυναικοκτονίες. Πρωταρχικό μας μέλημα είναι να δημιουργήσουμε μία μορφωμένη κοινωνία και έπειτα να θεσπίσουμε πολύ αυστηρούς νόμους.

Αλέινα: Αποτελεσματικές, ναι̇ αλλά, φυσικά, ποτέ επαρκείς. Πρόκειται για ένα ολόκληρο παγιωμένο σύστημα και μοντέλο πολιτισμού που πρέπει να αλλάξει σε παγκόσμια κλίμακα. Και οι οικουμενικές αλλαγές ξεκινούν με αυτού του είδους τις διεθνείς συμφωνίες. Τα Ηνωμένα Έθνη εξέδωσαν την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το 1948. Πρόκειται για ένα από τα ορόσημα της ανθρώπινης ιστορίας των τελευταίων δεκαετιών. Θα ήταν ποτέ εφικτό να σταματήσουμε όλους τους πολέμους; Όλες τις διακρίσεις; Όλη την κακοποίηση και όλα τα εγκλήματα; Φυσικά και όχι. Αλλά ας φανταστούμε τον σημερινό κόσμο χωρίς μια τέτοια συμφωνία. Πώς θα ήταν; Θα ήταν φρικτός. Η απόσυρση από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης σημαίνει πως επιθυμείς και προτιμάς έναν κόσμο δίχως θεσμοθετημένα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.



Οι συντηρητικοί πολιτικοί απεχθάνονται κάθε είδος προοδευτικής δράσης, επειδή υποσυνείδητα φοβούνται πως η ίδια τους η πατριαρχία, και, κατ’ επέκταση, η κυβέρνησή τους, θα ανατραπεί.


Μέρβε: Πιστεύω πως οι συμφωνίες είναι πράγματι αποτελεσματικές στον περιορισμό της βίας και στη δημιουργία ενός κλίματος προστασίας. Σίγουρα πολλές γυναίκες θα αισθάνονταν πολύ πιο ασφαλείς όσο μια τέτοια συμφωνία βρίσκεται σε ισχύ.


Μια γυναίκα θα έπρεπε να γνωρίζει τα δικαιώματά της και να έχει κάποιο άτομο να απευθυνθεί εάν πέσει θύμα βίας.




Πιστεύετε πως η απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση σάς επηρεάζει σε προσωπικό επίπεδο ως ένα νεαρό άνδρα που ζει στην Τουρκία/ ως μια νεαρή γυναίκα και ακτιβίστρια που ζει στην Τουρκία/ ως μια νεαρή γυναίκα που ζει στο εξωτερικό; Με ποιο τρόπο;


Μιρκάν: Με επηρεάζει εξίσου με οποιοδήποτε άλλο άτομο. Δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος σε μια κοινωνία που δεν είναι και οι άλλοι. Το γεγονός ότι μένεις σιωπηλός σχετικά με το κακό που βλέπεις γύρω σου, σε καθιστά μέρος του προβλήματος. Εύχομαι σήμερα να μιλούσαμε μονάχα για επιστήμη, λογοτεχνία και τέχνη. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή δεν συζητάμε παρά για το θεμελιώδες δικαίωμα των ανθρώπων στη ζωή!


Αλέινα: Φυσικά και με επηρεάζει. Οι γυναίκες στην Τουρκία αναγκάζονται να ζουν υπό το φόβο της παρενόχλησης, της δολοφονίας και του βιασμού. Ο νόμος και το δικαστικό σύστημα σε τακτική βάση ενθαρρύνουν και τιμούν εγκλήματα και αδικήματα εις βάρος γυναικών και LGBTQI+ ατόμων. Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης τα απέτρεπε αυτά και έχει βοηθήσει σε πάρα πολλές υποθέσεις ανά τα χρόνια. Αλλά πλέον τίποτα δεν στέκεται εμπόδιο στο δρόμο αυτού του διεφθαρμένου δικαστικού συστήματος…


Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης ήταν σημαντική, επειδή, όταν οι γυναίκες ένιωθαν ανασφάλεια στο οικογενειακό τους περιβάλλον, μπορούσαν να τεθούν υπό προστασία. Αυτό το δικαίωμα τούς έχει αφαιρεθεί.


Μέρβε: Φυσικά και με επηρεάζει, μολονότι δεν ζω εκεί πλέον. Δυστυχώς, καθημερινά διαβάζουμε για τουλάχιστον ένα περιστατικό βίας, ή, ακόμα χειρότερα, γυναικοκτονίας̇ και πλέον, μετά από την απόσυρση από τη συμφωνία, οι κακοποιητές και οι δολοφόνοι μπορούν να αισθάνονται προστατευμένοι από την κυβέρνηση. Ανησυχώ για όλες τις γυναίκες στη χώρα μου, και αισθάνομαι απογοήτευση που τόσο πολλές γυναίκες όντως υποστηρίζουν την απόφαση της κυβέρνησης.


Σε τι βαθμό τα τοπικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης αντιτίθενται στην/ αντισταθμίζουν την Τουρκική λογοκρισία, συγκροτώντας, κατά συνέπεια, ένα στέρεο δίκτυο ενημέρωσης για την αντίσταση των ενεργών πολιτών; (Με λίγα λόγια, είναι η αντίθετη φωνή αρκετά δυνατή;)


Μιρκάν: Χιλιάδες δημοσιογράφοι βρίσκονται στη φυλακή μόνο και μόνο επειδή έκαναν ρεπορτάζ κατά της κυβέρνησης. Χιλιάδες τηλεοπτικά κανάλια έκλεισαν επειδή έλεγαν την αλήθεια. Χιλιάδες νέα άτομα βρίσκονται στη φυλακή μόνο και μόνο επειδή εξέφρασαν τις απόψεις τους στο Twitter. Πλέον πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Σκεφτόμαστε χιλιάδες φορές όταν συντάσσουμε μια πρόταση στο Twitter. Οι αναρτήσεις μας δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως ενοχοποιητικά στοιχεία εναντίον μας, αλλά συγχρόνως πρέπει να μεταδίδουν το μήνυμα. Χάρη στην όλη κατάσταση, ο εγκέφαλός μας έχει εξελιχθεί (γέλιο). Ο Ερντογάν είναι σαν τον Βόλντεμορτ στη χώρα μας. Κανένας μας δεν προφέρει το όνομά του, αλλά όλοι γνωρίζουν σε ποιον αναφερόμαστε. Για παράδειγμα, αν απλώς γράψεις “ψόφα αμέσως καθίκι”, όλοι γνωρίζουν σε ποιον απευθύνεσαι.


Αλέινα: Λοιπόν, όσον αφορά τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, πρέπει να διευκρινίσουμε “ποια τοπικά μέσα”. Σήμερα, στην Τουρκία, τα μέσα ενημέρωσης είναι δυστυχώς μοιρασμένα στα τρία. Τα “αντιτιθέμενα”, τα “κεντρικά” και τα “μέσα του παλατιού”. Επομένως, όπως φαντάζεστε, ο κόσμος μπορεί να εκφράζεται στα αντιτιθέμενα μέσα. Η απόσυρση αποτελεί ένα εξαιρετικά επίμαχο ζήτημα. Τα μέσα του “παλατιού” αντιμετωπίζουν τους αντιρρησίες ως προδότες. Προδότες που έχουν έρθει σε συμφωνία με τους “δυτικούς εχθρούς” τους. Και τα λίγα κεντρικά μέσα παραμένουν “στο κέντρο”. Συζητούν για το θέμα από καιρό σε καιρό, αλλά ποτέ δεν τολμούν να εκφέρουν άποψη υπέρ της Σύμβασης. Αν μιλάμε για τα διεθνή μέσα, ανέκαθεν απεχθανόμουν τον τρόπο με τον οποίο τα Ευρωπαϊκά μέσα προσεγγίζουν οποιοδήποτε θέμα σχετικά με την Τουρκία. Αλλά φυσικά δεν συμβαίνει μονάχα στην Τουρκία. Πάντα με αηδιάζει η “διεθνής” επικαιρότητα των Ευρωπαϊκών μέσων. Ωστόσο, δεν έτυχε να βρω αρκετά ξένα άρθρα σχετικά με την απόσυρση, επομένως δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη επί του συγκεκριμένου θέματος σε σχέση με αυτό. Νομίζω πως η “αντίθετη φωνή” δεν ήταν εξαρχής δυνατή. Προς το παρόν, η αντίθετη φωνή της ευρύτερης Τουρκίας βρίσκεται σε βαθύ ύπνο. Γι’αυτό και δεν μπορώ να κατηγορήσω τα διεθνή μέσα...


Μέρβε: Η πλειονότητα των Τουρκικών μέσων, φυσικά, και δυστυχώς, δημοσιεύει μεροληπτικές πληροφορίες. Προτιμούν να υποτάσσονται στην εξουσία αντί να λένε την αλήθεια. Δυστυχώς, εδώ και πολλά χρόνια, παρακολουθούμε την πραγματική επικαιρότητα στο Twitter, αλλά ορισμένα κρατικά ιδρύματα εξακολουθούν να μεροληπτούν ακόμα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για παράδειγμα, τον περασμένο μήνα η Γενική Διεύθυνση Ασφαλείας έγραψε ένα tweet σχετικά με τη Σύμβαση το οποίο έλεγε πως “34 γυναίκες πέθαναν μέσα στις τελευταίες 34 μέρες προτού η Συμφωνία της Κωνσταντινούπολης διακοπεί, ενώ 34 ημέρες μετά, μόλις 25 γυναίκες. Μείωση κατά 26%.” Ακόμα και η γλώσσα που χρησιμοποιούν είναι λανθασμένη: αυτές οι γυναίκες δεν πέθαναν̇ δυστυχώς κάποιος τις δολοφόνησε.




Το ολοένα και πιο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον στο οποίο ζούμε αποτελεί υπόσχεση ή απειλή για μια σειρά συμβάσεων και δικαιωμάτων σχετικά με την ισότητα φύλων;


Μιρκάν: Η ενημέρωση είναι πολύ σημαντική, όχι μόνο για το συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά και για κάθε άλλο, σε κάθε μέρος. Πριν από τον Ερντογάν, ήμασταν μια κοσμική χώρα. Όλα όσα έχει κάνει, τα έχει κάνει σιγά σιγά, εδώ και 20 χρόνια. Όταν λαμβάνει μια απόφαση που θα προκαλέσει την αντίδραση της κοινωνίας, δεν το κάνει από τη μια στιγμή στην άλλη. Θίγει το συγκεκριμένο ζήτημα από καιρό σε καιρό για ένα-δυο χρόνια, καθιστώντας την αντίδραση της κοινωνίας σταδιακή, και όχι αιφνίδια. Έπειτα, εξοικειώνει την κοινωνία με αυτή του την απόφαση. Συμπέρασμα: όλοι οι νέοι άνθρωποι της χώρας, ανεξαρτήτως φύλου, θέλουν να φύγουν στο εξωτερικό. Ωστόσο, υπάρχει ένα πρόβλημα: τα διαβατήριά μας είναι άχρηστα.


Αλέινα: Νομίζω πως απλώς υπάρχουν διεθνή “μέτωπα” πλέον. Και αυτό το φαινόμενο θα ενταθεί και θα διογκωθεί. Είναι ζωτικής σημασίας να γνωρίζουμε τι συμβαίνει σε άλλες χώρες, ειδικά σε χώρες γειτονικές. Για παράδειγμα, παρατηρώ ότι πολλά προβλήματα και αδυναμίες στην Τουρκία αναφορικά με την αντίσταση δημιουργούνται εξαιτίας αυτού. Πιστεύουν ότι κάποια πράγματα είναι γνωρίσματα μονάχα της Τουρκίας, ενώ οι άλλες χώρες, ιδιαιτέρως εκείνες της δυτικής Ευρώπης, βρίσκονται σε τέλεια κατάσταση. Αυτή η πεποίθηση προκαλεί απόγνωση και αδυναμία. Θα έπρεπε να είμαστε πρότυπα ο ένας για τον άλλο. Θα έπρεπε να υποστηρίζουμε ο ένας τον άλλο, θα έπρεπε να ακούμε και να αφουγκραζόμαστε ο ένας τον άλλο. Πρέπει να δρούμε σε παγκόσμια κλίμακα. Σε αυτή την εποχή τεμαχισμού, πιστεύω πως υπάρχουν μονάχα δύο μεγάλα μέτωπα. Και ήδη έχουμε τεράστιο αντίκτυπο ο ένας στον άλλον, ακόμα κι αν δεν επικοινωνούμε αρκετά. Χώρες και λαοί επηρεάζουν συνεχώς ο ένας τον άλλον. Επομένως, γιατί να μην το κάνουμε πιο συνειδητά και αποτελεσματικά; Οι δικτάτορες που κατάφεραν να διακόψουν την επικοινωνία και αλληλεπίδραση των λαών με άλλες χώρες και έθνη ανέκαθεν επιτύγχαναν να διατηρήσουν τις χώρες τους οπισθοδρομικές. Το Ιράν και η Βόρεια Κορέα αποτελούν μερικά παραδείγματα.


Μέρβε: Μέρα με τη μέρα οι επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης αυξάνονται. Κατά τη γνώμη μου, τα διεθνή μέσα θα έπρεπε να προβάλλουν τα πάντα με αντικειμενικότητα και διαφάνεια. Μερικές φορές κάνω ό,τι μπορώ διαδίδοντας τι συμβαίνει στη χώρα μου προκειμένου να ενημερώσω και να ευαισθητοποιήσω. Όσο περισσότερο η κατάσταση γίνεται γνωστή διεθνώς, τόσο περισσότερο αισθανόμαστε στήριξη, ως Τουρκάλες γυναίκες.



Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Μιρκάν, την Αλέινα και τη Μέρβε που αφιέρωσαν χρόνο σε αυτή τη μίνι συνέντευξη, εξέφρασαν ανοιχτά σκέψεις και συναισθήματα, και μας ενημέρωσαν σχετικά με ένα τόσο ευαίσθητο και όχι ιδιαιτέρως ευχάριστο ζήτημα. Παρά τις δυσκολίες και το σκοτάδι των καιρών μας, θέλω να πιστεύω πως “τις πιο όμορφες μέρες μας, δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα” (Ναζίμ Χικμέτ).


#authorsteam #authors #gender #women #feminism #turkey #istanbulconvention #istanbul