Από τον Άνδρα στη Γυναίκα Ευνούχο: Μία Ιστορική Αναδρομή

Ενημερώθηκε: Μαρ 1



Από αυλικοί σε τραγουδιστές, από κρατικοί λειτουργοί σε στρατιωτικούς διοικητές και από προστάτες γυναικών σε δούλους χαρεμιών, οι ευνούχοι υπήρξαν αφανείς προσωπικότητες της ιστορίας οι ζωές των οποίων φτάνουν μέχρι και το δικό μας αιώνα έτσι που πια να μιλάμε για τη γυναίκα ευνούχο.


Ο όρος, προερχόμενος από την αντίστοιχη αρχαιοελληνική λέξη εὐνοῦχος, (εὐνή + ἔχω, ὁ τὴν εὐνὴν ἔχων) απέκτησε σημασιολογικά στο πέρας της ιστορίας τέσσερις τουλάχιστον διαφορετικές σημασίες. Ειδικότερα, χρησιμοποιήθηκε, αρχικά, για να χαρακτηρίσει τον άνδρα του οποίου οι όρχεις είχαν αφαιρεθεί με σκοπό να προαχθεί σε δόκιμος για κυβερνητική υπηρεσία ενώ αργότερα έφτασε να χαρακτηρίζει μέχρι και την προεφηβική πρακτική ευνουχισμού νεαρών αγοριών για να εμποδίσει τη μεταφώνησή τους. Σήμερα, πάλι, μπορεί να χαρακτηρίζει τη σωτήρια εκείνη πράξη κατά του καρκίνου των όρχεων.

Ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζουν και οι παρακάτω ορισμοί που θα συναντήσουμε στην ιστορική μας περιπλάνηση:

Οι παλαιότερες αναφορές στην πρακτική του ευνουχισμού εντοπίστηκαν στην πόλη Λαγκάς της Σουμερίας τον 21ο αιώνα π.Χ.. Οι ευνούχοι δεν είχαν σχέσεις με το στρατό, την αριστοκρατία, ή δική τους οικογένεια, κάτι που τους καθιστούσε περισσότερο έμπιστους μα και λιγότερους επικίνδυνους στο να επιδιώκουν την απόκτηση δύναμης έτσι που να αποτελούν κίνδυνο για την εξουσία. Επιπρόσθετα, η κατάστασή τους, τους τοποθετούσε άμεσα σε χαμηλή κοινωνικά θέση κάτι που έκανε εύκολη την αντικατάστασή τους όπως και τη θανάτωσή τους.

Μία από τις πρώτες αναφορές στους ευνούχους, γίνεται στο βιβλίο του Ησαΐα (56:4) με την αμφιλεγόμενη λέξη סריס (saris). Κι ενώ οι Εβραίοι δεν ακολουθούσαν κάποια σχετική πρακτική, η Αρχαία Αίγυπτος, η Βαβυλωνία, η Περσική Αυτοκρατορία, και η Αρχαία Ρώμη αποτέλεσαν από τις πρώτες που υιοθέτησαν και εξέλιξαν την παράδοση αυτή.



Αρχαία Μέση Ανατολή


Το ταξίδι μας ξεκινά από την Αρχαία Ανατολή. Ήδη από την εποχή του Αρχαίου Βασιλείου, τα “Κείμενα της Αποστροφής” (2686–2160 π.Χ), -κείμενα ιερατικής γραφής που συγκέντρωναν τους αντιπάλους του Φαραώ, συχνά εχθρούς του Αιγυπτιακού κράτους ή ενοχλητικούς γείτονες στη Νουβία και την Ασία- αναφέρουν πως αφορούν συνολικά "όλους τους άντρες, ευνούχους, και γυναίκες." Έπειτα, στο παλάτι των Αιγυπτίων Φαραώ ευνούχοι διορίζονταν ως αντιβασιλείς για διαδόχους που δεν είχαν συμπληρώσει το κατάλληλο έτος ηλικίας για το θρόνο.

Για τους Ασσύριους, ο ευνουχισμός αποτέλεσε ποινή ομοφυλοφιλικών πράξεων

Σε κλίμα επευφημίας προσφωνούσαν, με τη σειρά τους, τους ευνούχους οι Αχαμενίδες Πέρσες αφού οι ο πηγές, τους αναφέρουν ως jamil//wasim (όμορφους), ahsan (οι πιο όμορφοι όλων) και akmal (οι πιο άριστοι όλων).


Αυτό που είναι σημαντικό να θυμόμαστε, είναι πως ο θρησκευτικός ευνουχισμός προϋπήρχε των κλασικών χρόνων. Αρχαιολογικά ευρήματα στο Τσαταλογιούκ στη Μ. Ασία, απεικονίζουν τη λατρεία της Μεγάλης Μητέρας 'Magna Mater' (πρόδρομο της Θεάς Κυβέλης) της οποίας οι πιστοί ονομάζονταν Γάλλοι - όπως και οι ευνούχοι ιερείς της θεάς Κυβέλης στην αρχαία Φρυγία που μέχρι τότε θεωρούνταν το λεγόμενο τρίτο φύλο- και πραγματοποιούσαν τη λεγόμενη sanguinaria δηλαδή αυτο-ευνουχισμό. Αντίστοιχα είναι τα παραδείγματα και στη Συρία με τη θεά Ατάργατις.



Ρώμη και Βυζάντιο


Ο ορισμός του ευνούχου αναλίσκεται ακριβέστερα στην επιτομή του Ρωμαϊκού Δικαίου που δημιουργήθηκε από τον Ιουστινιανό Α ' τον έκτο αιώνα, γνωστή και ως Digestorum ή Πανδέκτης η οποία διακρίνει του ευνούχους σε σπαδίνες (spadones) - ο ανίκανος, ο μη παραγωγικός είτε εξαιτίας της φύσης είτε λόγω ευνουχισμού-, και σε καστράτι (castrati) - σωματικά ανίκανοι προς αναπαραγωγή άνδρες. Οι πρώτοι, μπορούν να παντρευτούν γυναίκα , να θέσουν μετά θάνατον κληροδότες και να υιοθετήσουν παιδιά όχι όμως και οι δεύτεροι.


Στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, οι ευνούχοι συνοδεύουν και βοηθούν πια τον αυτοκράτορα στις καθημερινές του ανάγκες (λουτρό, κούρεμα, ένδυση, γραφειοκρατικές εργασίες κ.α.) λειτουργώντας παράλληλα ως ασπίδα για εκείνον και τους διοικητές από όποια φυσική επαφή με το πλήθος.


Μετά την κατάκτηση, ωστόσο, από Μουσουλμάνους Άραβες μερών της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, μη ξέροντας τι να κάνουν με τους ευνούχους που υποδούλωναν, τους διόριζαν σε φύλακες χαρεμιών, κάτι που με τα χρόνια απέκτησε σπουδαία σημασία.


Κατά τους βυζαντινούς χρόνους, τώρα, ο αριθμός τους αυξάνεται δραματικά ενώ αποκτούν λόγο σε οικιακές και διοικητικές λειτουργίες αποτελώντας μια ξεχωριστή ιεραρχία στην αυτοκρατορία η οποία ήταν επαγγελματικά αυτόνομη.


Αξίζει να σημειωθεί πως κατά την όψιμη αρχαιότητα ο όρος δεν αφορούσε αποκλειστικά τους ευνουχισμένους άνδρες, μα και μία γκάμα ανδρών που παρουσίαζαν σχετική συμπεριφορά (αγαμία).

Κίνα

Αν και στη μακρινή Κίνα ο ευνουχισμός χρησιμοποιήθηκε παραδοσιακά ως τιμωρία, αυτό δεν τον εμπόδισε από το να αποτελέσει προκαταρκτικό μέσο αξιολόγησης όσων επιδίωκαν μία θέση στην αυτοκρατορική υπηρεσία. Η δυνατότητα ανέλιξης σε μια τέτοια θέση αιτιολογείται από την εξής πρόφαση: εφόσον δεν μπορούν να κάνουν παιδιά, να τελέσουν σεξ με σκοπό την αναπαραγωγή, δεν θα τους δελέαζε η εξουσία.


Η πρακτική που ακολουθούσαν, ήταν τυπικά η ολική αφαίρεση του πέους και των όρχεων με μαχαίρι την ίδια στιγμή, κάτι που επηρέασε άμεσα και τις αντίστοιχες πρακτικές στο Βιετνάμ. Με το πέρας της δυναστείας Μινγκ υπήρχαν περίπου 70.000 ευνούχοι στο αυτοκρατορικό παλάτι. Ο αυτο-ευνουχισμός με τη σειρά του, καταργήθηκε αφού πολλοί ήταν εκείνοι που δεν ευνουχίζονταν παρά εν μέρει.


Ο αριθμός των ευνουχισμένων έπεσε δραματικά στους 470 το 1912, όταν πια έπαψε να ασκείται το επάγγελμά τους.



Οθωμανική Αυτοκρατορία


Στην Οθωμανική αυτοκρατορία οι ευνούχοι ήταν συνήθως λευκοί και μαύροι σκλάβοι εισαγόμενοι εκτός της επικράτειας. Υπό τη διοίκησή τους, λειτουργούσαν το περίφημο “Χαρέμι της Οθωμανικής αυλής στο παλάτι Τοπ Καπί (1465–1853) και αργότερα το ανάκτορο “Ντολμά Μπαχτσέ" (1853–1909) στην Τουρκία.



Ινδία


Το αρχαίο Kama Sutra αναφέρεται σε άτομα ενός τρίτου φύλου (trtyaprakrti), που μπορούσαν να ντύνονται ως άνδρες ή γυναίκες πραγματοποιώντας πεολειχία σε άλλους άνδρες. Αν και μεταφράστηκαν ως ευνούχοι κατά τα Δυτικά πρότυπα, θεωρήθηκαν ισοδύναμοι των σύγχρονων (χίτζρα) hijra της Ινδίας, αυτό που οι σύγχρονοι Δυτικοί θα ονόμαζαν MTF (male to female) άνθρωποι και θηλυπρεπείς ομοφυλόφιλοι. Μερικοί από αυτούς πραγματοποιούσαν τον παραδοσιακό ευνουχισμό, η πλειονότητα όμως όχι.


Οι Χίτζρα ζουν τυπικά στο περιθώριο. Η επιβίωση τους βασίζεται στη ζητιανιά, την πορνεία και στην πρακτική του να πηγαίνουν απρόσκλητοι σε γάμους, γεννήσεις, εγκαίνια μαγαζιών ή σημαντικές οικογενειακές εκδηλώσεις και να τραγουδούν μέχρι να πληρωθούν ή να λάβουν δώρα.



Θρησκευτικές Σέκτες


Δεν λείπουν φυσικά και οι σέκτες που ακολουθούσαν την πρακτική του ευνουχισμού:


  • Στη Ρωσία του 18ου αιώνα, η θρησκευτική σέκτα σκοπτζι (скопцы) πραγματοποιούσε ευνουχισμούς με σκοπό την αποποίηση των αμαρτιών της σάρκας.

  • Στον 20ο αιώνα, μέλη της Heaven's Gate (θρησκευτική λατρεία πιστών UFO της Αμερικής) προέβησαν εθελούσια σε σχετικές πρακτικές.


Χριστιανικά κείμενα, βέβαια, με τη σειρά τους όπως το Κατά Ματθαίον 19:12, αναφέρουν πως:

“...υπάρχουν ευνούχοι που γεννήθηκαν έτσι και υπάρχουν ευνούχοι που ευνουχίστηκαν από τους ανθρώπους και υπάρχουν ευνούχοι που έχουν ευνουχίσει τον εαυτό τους για χάρη της Βασιλείας των ουρανών. Όποιος μπορεί να αφήσει χώρο στη ζωή του για αυτό, ας αφήσει”.



Ευνουχισμός και Μουσική


Κάπως έτσι, φτάνουμε στους μονωδούς τραγουδιστές καστράτι.


Οι καστράτι ήταν άνδρες ερμηνευτές εκκλησιαστικών έργων στους οποίους η πρακτική του ευνουχισμού διενεργούνταν πριν την εφηβεία με σκοπό τη διατήρηση της χαρακτηριστικής παιδικότητας, της ευελιξίας και του υψηλού τονικού ύψους των φωνών τους.


Καθώς οι γυναίκες απαγορευόταν τις περισσότερες φορές να τραγουδούν στη λειτουργία, οι καστράτι αποτελούσαν ιδανικούς αντικαταστάτες που κέρδισαν ιδιαίτερη δημοφιλότητα κατά το 18ο αιώνια με την όπερα σέρια.

Οι μόνες υπαρκτές ηχογραφήσεις ευνούχων προέρχονται από τη φωνή του Αλεσσάντρο Μορέσι, τελευταίου ευνούχου στη χορωδία της Καπέλα Σιστίνα, που απεβίωσε το 1922.


Ακολουθεί σχετική ηχογράφηση:

Ποπ Κολτούρα


Ευνούχους, ωστόσο, συναντάμε και στην ποπ κουλτούρα.

  • Ο Γκρέι Γουόρμ αποτελεί παράδειγμα κλασικής αρρενωπότητας που υπηρετεί, σεξουαλικοποιείται και γίνεται τελικά αντικείμενο πόθου.

  • Ο άρχοντας Βάρυς, από την άλλη, αντιπροσωπεύει ένα θηλυκοποιημένο στερεότυπο ευνούχου, εκείνου που κουτσομπολεύει, έχει εξουσία στα χέρια του και δεν θεωρείται απαραίτητα εχέμυθος.

Ιστορικά Σημαντικοί Ευνούχοι


Στο πέρασμα της ιστορίας οι ευνούχοι δεν αποτέλεσαν απλώς μέρος της, αλλά καταλυτικό κομμάτι της διοικητικής και όχι μόνο λειτουργίας αυτοκρατοριών, δογμάτων και πολιτισμών.

Σήμερα, υπάρχουν περισσότεροι ευνουχισμένοι από ποτέ.


Τουλάχιστον 600.000 άνδρες στη Β. Αμερική για ιατρικούς λόγους (π.χ. καρκίνο του προστάτη) καταφεύγουν στον ιατρικό ευνουχισμό ενώ οι πηγές αναφέρουν πως υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που καταφεύγουν ή οδηγούνται στην παραπάνω πρακτική εξαιτίας κακοποίησής τους κατά την παιδική ηλικία, ομοφυλοφιλίας, έκθεσης σε ευνουχισμό ζώων κατά την παιδική ηλικία, θρησκευτική καταδίκη, σεξομανίας ή παιδοφιλίας.



Η Γυναίκα Ευνούχος


Στις μέρες μας, το κίνημα του φεμινισμού, οι συνεχείς ανακατατάξεις στις σπουδές και ερμηνείες του φύλου και ο επαναπροσδιορισμός της θέσης και της ταυτότητάς των γυναικών οδήγησε στην οικειοποίηση του όρου ευνούχος από τις γυναίκες, με αποτέλεσμα να μιλάμε πλέον και για τη “Γυναίκα Ευνούχο”.


Πιο συγκεκριμένα, η Ζερμαίν Γκρηρ, Αυστραλιανή φεμινίστρια που με το έργο της πραγματεύεται τη σεξουαλική ελευθερία των γυναικών, αναφέρει στην εισαγωγή του βιβλίου της πως:

“Η Γυναίκα Ευνούχος” αποτελεί μέρος του δεύτερου φεμινιστικού κινήματος. Οι πρώτες σουφραζέτες που εξέτισαν την ποινή φυλάκισής τους και ζήσαν τα χρόνια της σταδιακής πρόσληψης των γυναικών σε επαγγέλματα που αρνήθηκαν να ακολουθήσουν, σε κοινοβουλευτικές ελευθερίες που αρνήθηκαν να ασκήσουν, σε ακαδημίες που χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο ως παζάρια απ 'όπου θα έπαιρναν ένα πτυχίο περιμένοντας στη σειρά να παντρευτούν, είδαν το πνεύμα τους να αναγεννάται σε ένα νέο και ζωτικότερο καλούπι νεότερων γυναικών...ο ευνουχισμός των γυναικών διενεργήθηκε μέσω της πόλωσης του αρσενικού με το θηλυκό...το φύλο των μη ευνουχισμένων γυναικών είναι άγνωστο σε κείνες…”.


Παρά το συγκλονιστικό ανάγνωσμα πάνω στην άγνωστη μέχρι σήμερα ιδιότητα αυτή της γυναίκας δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τις θέσεις της Γκρηρ όσον αφορά τους τρανς ανθρώπους. Συγκεκριμένα, η συγγραφέας αρνείται πως οι τρανς γυναίκες είναι πράγματι γυναίκες αναφερόμενη στην όψη και συμπεριφορά τους ενώ υπόσχεται να χρησιμοποιεί χαριστικά τις θηλυκές αντωνυμίες για όσες τρανς γυναίκες το επιθυμούν.


Η συνέντευξη που έδωσε στο BBC:


Η ευνούχοι άφησαν αναμφίβολα το αποτύπωμά τους στην ιστορία επιβιώνοντας μέσα από διαφορετικές ιδιότητες ή ρόλους που φρόντιζε να τους προσδίδει η κοινωνία και η εποχή τους. Κι ενώ ο ευνουχισμός επιβιώνει σήμερα μέσα από την ποπ κουλτούρα και το φως που ρίχνουν οι ιστορικές, λαογραφικές και πολιτισμικές σπουδές στο παρελθόν, ας μην ξεχνάμε πως μέρες σαν κι αυτές, γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κλειτοριδεκτομής, ενθυμώμενοι τα θύματα πρακτικών και παραδόσεων που διαιωνίζονται με τη συναίνεση ολόκληρων χωριών στον κόσμο μας. Ας παλέψουμε, λοιπόν, για ένα αύριο ρίχνοντας φως σε εγκληματικές πρακτικές και όχι παραδόσεις του σήμερα.


#authorsteam #authors #women #feminism #eunuch #thefemaleeunuch #history #tradition #culture



Πηγές:


https://www.bbc.com/news/av/uk-34625512

https://www.marxists.org/subject/women/authors/greer-germaine/female-eunuch.htm

https://www.britannica.com/biography/Germaine-Greer

https://www.jw.org/el/%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7/%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE-online/nwt/%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1/%CE%9C%CE%B1%CF%84%CE%B8%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%82/19/

https://www.urbandictionary.com/define.php?term=eunuch

https://www.miaminewtimes.com/news/my-life-as-a-eunuch-6355515

https://www.merriam-webster.com/dictionary/eunuch

http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=eu)

https://bigthink.com/experts-corner/the-surprising-truth-about-modern-eunuchs

https://books.google.gr/books?id=e2f30fD4edQC&pg=PA268&lpg=PA268&dq=eunuch&source=bl&ots=fsyJYv0qut&sig=ACfU3U03tfNheBRgmhipK3ju00_HELJJrg&hl=el&sa=X&ved=2a

https://www.newworldencyclopedia.org/entry/eunuch

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82

https://en.wikipedia.org/wiki/Eunuch


Οπτικό Υλικό:

https://www.esquire.com/entertainment/a27447725/varys-game-of-thrones-episode-5-death/

https://www.athensvoice.gr/culture/tv/361605_got-gkrizoskolikas-kai-samgoyel-tarli-miloyn-apokleistika-stin-av

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Female_Eunuch

https://en.wikipedia.org/wiki/Germaine_Greer




62 προβολές0 σχόλια