Από το Ροζ Τρίγωνό της Ντροπής στο Ροζ της Αντίστασης: Τα ΛΟΑΤ θύματα του Ολοκαυτώματος

Ενημερώθηκε: Φεβ 8



Το Ολοκαύτωμα αποτελεί, αδιαμφισβήτητα, μία ανεπούλωτη πληγή στο πέρασμα της παγκόσμιας ιστορίας, πόσο μάλλον, όταν ανάμεσα στα εκατομμύρια θύματα των φρικαλεοτήτων του Ολοκαυτώματος υπήρχαν και ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα, που, ομολογουμένως αντιμετωπίστηκαν ως “οι τελευταίοι” (Röll, 1996) των συλλεγμένων.


Η ναζιστική Γερμανία θεώρησε ότι οι Γερμανοί ομοφυλόφιλοι άντρες “απειλούσαν” το σχέδιο δημιουργίας μίας “ανώτερης φυλής”. Ως συνέπεια, προσπάθησε να τους εξαναγκάσει σε σεξουαλική και κοινωνική συμμόρφωση.


Ιστορικά, το πρώτο νομικό βήμα προς τη+ δίωξη των ομοφυλόφιλων από το ναζιστικό καθεστώς στη Γερμανία ήταν η παράγραφος 175 του ποινικού κώδικα που ψηφίστηκε μετά την ενοποίηση των γερμανικών κρατών στη γερμανική αυτοκρατορία το 1871. Είναι, ωστόσο, ενδιαφέρον ότι στη Γερμανία, η ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητα είχε αρχίσει να γίνεται αποδεκτή ήδη από την δεκαετία του 1920.


Με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία το 1933, όμως, έπαψαν να λειτουργούν οι λέσχες ομοφυλόφιλων ανδρών, ενώ διακόπηκε και η έκδοση σχετικών περιοδικών.


Αναλυτικά, η παράγραφος 175 προβλέπει τα εξής:


[1 Ιανουαρίου 1872–1 Σεπτεμβρίου 1935]


§ 175. Η αφύσικη σεξουαλική πράξη που διαπράττεται μεταξύ ατόμων του ανδρικού φύλου ή μεταξύ ατόμων με ζώα πρέπει να τιμωρείται με φυλάκιση. Η απώλεια πολιτικών δικαιωμάτων μπορεί επίσης να επιβληθεί.


Η συγκεκριμένη διάταξη, αργότερα, επεκτάθηκε με τέτοιο τρόπο, ώστε να καθιστά τον ορισμό της “αφύσικης πράξης” ασαφή με αποτέλεσμα την ελεύθερη ερμηνεία του από τους αξιωματικούς των SS και της Gestapo.


[1 Σεπτεμβρίου 1935-1 Σεπτεμβρίου 1969]


§ 175. (1) Ένας άντρας που διαπράττει αφύσικη σεξουαλική πράξη με άλλο άνδρα ή επιτρέπει τον εαυτό του να κακοποιηθεί με αφύσικη σεξουαλική πράξη τιμωρείται με φυλάκιση. (2) Στην περίπτωση διαδίκου* που δεν ήταν ακόμη 21 ετών κατά τη στιγμή της πράξης, το δικαστήριο μπορεί να παραιτηθεί από την ποινή σε ιδιαίτερα ελαφρές υποθέσεις.


Αξίζει να αναφερθεί ότι η συγκεκριμένη διάταξη δεν επεκτάθηκε στο να συμπεριλάβει τις λεσβίες στη Γερμανία, διότι ο H. Himmler δεν θεωρούσε τις γυναίκες επικίνδυνες ως προς το καθεστώς. Οι λεσβίες θεωρούνταν οι “μαύρες γωνίες” (“schwarzen Winkeln”) ή περιγράφονταν ως “αντικοινωνικές” (Schoppmann, C., 2016). Η υποτίμηση (devaluation) της γυναικείας ομοφυλοφιλίας τους υποσχόταν, κατά κάποιον τρόπο, “ηθική ανωτερότητα” (Schoppmann, 1991). Αντιθέτως, στην Αυστρία οι λεσβίες στοχοποιήθηκαν, βάσει του ίδιου ακριβώς νόμου. Μετά τους ομοφυλόφιλους άνδρες, οι ομοφυλόφιλες γυναίκες σημείωσαν τα περισσότερα θύματα.


Στο χρονικό διάστημα 1933-1945, 100.000 άντρες περίπου συνελήφθησαν στη ναζιστική Γερμανία ως «ομοφυλόφιλοι». Από αυτούς, 50.000 καταδικάστηκαν και μεταξύ 5.000-15.000 απεστάλησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.


Στρατόπεδα συγκέντρωσης


Παρόλο που ο κύριος στόχος των Ναζί ήταν οι ομοφυλόφιλοι άνδρες, στοχεύθηκαν και συνελήφθησαν, επίσης, λεσβίες και τρανς άτομα, των οποίων οι εμπειρίες όμως δεν ερευνήθηκαν αρκετά (under-researched). Πράγματι, δεν είναι σαφές πόσα άτομα ΛΟΑΤ χάθηκαν στα στρατόπεδα.


Το σύμβολο που φορούσαν και με το οποίο μπορούσαν να ταυτοποιηθούν οι ομοφυλόφιλοι ήταν ένα ροζ ανεστραμμένο τρίγωνο, (ως σήμα ντροπής). Αυτό το σύμβολο, ωστόσο, ήταν διακριτικό σύμβολο και των σεξουαλικών παραβατών (sexual offenders).


Παρακάτω μπορείτε να δείτε τον πίνακα με την αναλυτική κατάταξη των κρατουμένων

Διάγραμμα σημάνσεων κρατουμένων που χρησιμοποιούνταν σε γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Νταχάου, Γερμανία, περίπου το 1938-1942

Διάγραμμα σημάνσεων κρατουμένων που χρησιμοποιούνταν σε γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Νταχάου, Γερμανία, περίπου το 1938-1942


Πιο αναλυτικά:

Οι κακουχίες στις οποίες υποβλήθηκε η ΛΟΑΤ κοινότητα


Οι "ομοφυλόφιλοι"/ομοφυλόφιλοι και όσοι εντάσσονταν υπό την ομπρέλα αυτού του όρου, σύμφωνα με το καθεστώς υπέστησαν αμέτρητες βαρβαρότητες από τους Ναζί. Φυλακίζονταν υπό άθλιες συνθήκες, συνήθως όμως όχι σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Υποβάλλονταν σε σκληρή και απάνθρωπη εργασία, ενώ γίνονταν δέκτες βασανιστηρίων, εκτελέσεων, ατομικών και ομαδικών.

Πολλοί από όσους στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ευνουχίζονταν, ενώ δεν ήταν σπάνιο να πεθαίνουν λόγω κόπωσης. Χρησιμοποιούνταν, ακόμη, ως στόχοι για πρακτική στα σκοπευτήρια. Τέλος, υπήρξαν θύματα των ναζιστικών ιατρικών πειραμάτων, καθώς τότε οι επιστήμονες αναζητούσαν μια θεραπεία για την ομοφυλοφιλία.


Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ομοφυλόφιλοι Γερμανοί στοχοποιήθηκαν, εκ των οποίων τουλάχιστον 100.000 συνελήφθησαν και 50.000 εξετέλεσαν ποινή φυλάκισης ως «καταδικασθέντες ομοφυλόφιλοι». Ακόμη, εκατοντάδες ευρωπαίοι ομοφυλόφιλοι που ζούσαν υπό ναζιστική κατοχή ευνουχίστηκαν με δικαστική απόφαση.


Φυλακισμένοι κατά τη διάρκεια ονομαστικής κλήσης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Buchenwald. — προσφορά του Robert A. Schmuhl στο United States Holocaust Memorial Museum



Ναζιστική ιδεολογία: Η θέση των ΛΟΑΤΚΙΑ+ ατόμων


Η ομοφοβία της ναζιστικής διακυβέρνησης του Χίτλερ αποτελεί πτυχή της ιστορίας που δεν μπορούμε να αποσιωπήσουμε. Οι ναζιστικές αντιλήψεις περί φυλής, καθαρότητας, φύλου και ευγονικής (δηλαδή, το σύνολο των πεποιθήσεων και μεθόδων με στόχο τη σωματική και πνευματική εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, την απόκτηση ή αποφυγή συγκεκριμένων χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων, με τη βοήθεια της γενετικής και της κληρονομικότητας)

ήταν αυτό που υπαγόρευσε την εχθρότητα προς τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα, καθώς και στις υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες που επλήγησαν έντονα από το εν λόγω καθεστώς (π.χ. Ρομά, ΑμεΑ κλπ).


Η "κυρίαρχη φυλή" (master race) είναι μια έννοια της ναζιστικής ιδεολογίας στην οποία οι υποτιθέμενες Σκανδιναβικών ή Άριες φυλές κυριαρχούν μεταξύ των Γερμανών και άλλων βόρειων Ευρωπαίων λαών. Αυτή η φυλή θεωρούνταν η ανώτερη στη φυλετική ιεραρχία.


Ειδικότερα για τους ομοφυλόφιλους άνδρες, η αντίθεση και το μένος των Ναζί προς αυτούς, έγκειται στο γεγονός ότι τους θεωρούσαν “αδύναμους” λόγω της “θηλυκής” τους φύσης. Η αντίληψη αυτή, τους καθιστούσε αυτομάτως ανίκανους να αγωνιστούν υπέρ του γερμανικού έθνους. Επιπρόσθετα, οι ομοφυλόφιλοι άνδρες δεν θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Γερμανία απογόνους, καθότι μη παραγωγικοί. Αυτό, σε συνδυασμό με το ότι οι φυλές που θεωρούσαν “κατώτερες”, όπως π.χ. οι Ρομά, ήταν παραγωγικοί, μετέτρεπε τους ομοφυλόφιλους σε ανεπιθύμητους και σε επικίνδυνους για τη Γερμανία. Εξαίρεση αποτελούσαν οι εθνικόφρονες ομοφυλόφιλοι, με την προϋπόθεση, όμως, ότι θα άφηναν πίσω τις “διαστροφές” τους και θα άλλαζαν συμπεριφορά.


Ενδιαφέρον προκαλεί ότι η προαναφερθείσα παράγραφος 175 αποσύρθηκε μόλις το 1969 από την Ομοσπονδιακή και το 1967 από την Δυτική Γερμανία.


Δυστυχώς, τα λίγα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα που επέζησαν του ναζιστικού διωγμού δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τις μεταπολεμικές αποζημιώσεις, όπως, για παράδειγμα, οι επιζώντες Εβραίοι ή οι πολιτικοί. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι οι ομοφυλόφιλοι, ως κοινωνική ομάδα, βρίσκονταν εκτός νόμου, λόγω της σεξουαλικής τους ταυτότητας. Με άλλα λόγια, το να δηλώσουν δημόσια ότι είναι ομοφυλόφιλοι που γλίτωσαν από τον διωγμό, θα συνεπαγόταν κυρώσεις, όπως φυλάκιση.


Είναι γεγονός ότι η στοχοποίηση της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας από το ναζιστικό καθεστώς καθυστέρησε να αναγνωριστεί. Πράγματι, μόλις το 2002 η Γερμανική Κυβέρνηση ζήτησε δημόσια συγγνώμη για τα θύματα. Αργότερα και, συγκεκριμένα το 2005, συμπεριλήφθηκαν τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ θύματα στις ομάδες μνήμης του Ολοκαυτώματος. Εξακολουθούν να διεξάγονται σχετικές έρευνες που φέρνουν στο φως νέα στοιχεία και πτυχές του θέματος.


Μέχρι και σήμερα, υπάρχουν τουλάχιστον εννέα (9) μνημεία για τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ θύματα σε όλο τον κόσμο. Συγκεκριμένα, τα μνημεία αυτά βρίσκονται σε Βερολίνο, Κολωνία, Φρανκφούρτη (Γερμανία), Σίδνεϊ (Αυστραλία), Σαν Φρανσίσκο (ΗΠΑ), Τελ Αβίβ (Ισραήλ), Άμστερνταμ (Ολλανδία), Βαρκελώνη και Καταλονία (Ισπανία).


Το ολοκληρωτικό καθεστώς της ναζιστικής Γερμανίας, ευτυχώς, δεν κατάφερε να εκπληρώσει το “όραμα” του, να “εξευγενίσει” τον ανθρώπινο πληθυσμό. Για μια ακόμη φορά αποδεικνύεται ότι η ιστορία δικαιώνει τα αθώα θύματα διωγμών, πολέμων, κακουχιών. Τα σύμβολα που κάποτε είχαν υποτιμητική σημασία, σήμερα, μας θυμίζουν τον αγώνα αυτών των ανθρώπων, που πάλεψαν για το δικαίωμα τους στη ζωή και στην αυτοδιάθεσή του εαυτού τους.


Το ροζ τρίγωνό της ντροπής μετατράπηκε στο ροζ τρίγωνό της αντίστασης, στο ροζ τρίγωνο που μας υπενθυμίζει τις ψυχές που χάθηκαν. Τιμούμε τη μνήμη τους στις 27 Ιανουαρίου, αλλά και κάθε μέρα.


*διάδικος = οποιοδήποτε από τα πρόσωπα που λαμβάνουν μέρος σε μια δίκη, εκτός των δικαστών


Πηγές

https://www.hmd.org.uk/learn-about-the-holocaust-and-genocides/nazi-persecution/gay-people/

https://en.wikipedia.org/wiki/Persecution_of_homosexuals_in_Nazi_Germany

https://wagner.edu/holocaust-center/homosexuality-and-the-holocaust/

https://www.independent.co.uk/voices/holocaust-gay-victims-lgbt-history-month-persecution-a8804431.html

https://remember.org/witness/wit-vic-homo

https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/persecution-of-homosexuals-in-the-third-reich

https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/classification-system-in-nazi-concentration-camps

https://lexetius.com/StGB/175,2

Remembering LGBT people murdered in the Holocaust - Morning Star https://morningstaronline.co.uk/article/monday-remembering-lgbt-people-murdered-holocaust

Giles, G. J. (1992). 'The most unkindest cut of all': Castration, Homosexuality and Nazi Justice. Journal of Contemporary History, 27(1), 41-61. https://www.semanticscholar.org/paper/'The-Most-Unkindest-Cut-of-All'%3A-Castration%2C-and-Giles/77a87f67c15fdc0dd0151334e3bb8f2858375aae

https://books.google.gr/books?id=FPbFDQAAQBAJ&lpg=PA2&ots=i6wKy8ob4N&dq=Schoppmann%2C%20Claudia.%20Nationalsozialistische%20Sexualpolitik%20und%20weibliche%20Homosexualit%C3%A4t.%20Pfaffenweiler%3A%20Centaurus%2C%201991.&lr&hl=el&pg=PA246#v=onepage&q=lesbisch&f=false ή https://katalog.ub.uni-heidelberg.de/cgi-bin/titel.cgi?katkey=3598534

Schoppmann, C. (2016). Nationalsozialistische Sexualpolitik und weibliche Homosexualität. Springer-Verlag.

Röll, W. (1996). Homosexual inmates in the Buchenwald concentration camp. Journal of homosexuality, 31(4), 1-28. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J082v31n04_01

https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/persecution-of-homosexuals-in-the-third-reich

142 προβολές0 σχόλια