Γυναίκες και Στρατός: 2 + 1 Αφηγήσεις

Έγινε ενημέρωση: 27 Μαΐ 2021



Ενθυμούμενη τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, η AUThors, θέλησε να δώσει φωνή σε αφανείς ανθρώπους που συνειδητά δύνανται να υπηρετούν ή και όχι την Ελλάδα. Γυναίκες, μεταξύ των οποίων και η Μαρίνα Γαλανού, συστατικό μέλος της νεοϊδρυθείσας Επιτροπής για τη Σύνταξη της Εθνικής Στρατηγικής για την Ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, μέσα από τις αφηγήσεις και τις δηλώσεις τους μοιράζονται ιστορίες ενδυνάμωσης, ελπίδας και τόλμης σε έναν φαινομενικά ολιγαρχικό χώρο, εκεί που το "διαφορετικό" και το ξένο ίσως να φαντάζουν εχθρικά.


Πάμε να ακούσουμε ιστορίες από και για τον στρατό.



Πρώτες μας μίλησαν δύο γυναίκες οι οποίες γαλουχημένες στα σπάργανα του στρατού τον υπηρετούν μέσα από το επάγγελμά τους.



Ποιες είναι οι πρώτες εντυπώσεις των άλλων όταν ακούν πως εργάζεσαι στον στρατό;


Ειρήνη: Έκπληξη, απορία είναι συνήθως οι πρώτες αντιδράσεις, μερικές φορές νομίζουν ότι αστειεύομαι και δεν με πιστεύουν. Ακολουθούν καταιγιστικές ερωτήσεις για το τι κάνω ακριβώς, για ποιο λόγο διάλεξα αυτό το επάγγελμα κλπ. και συνήθως οι άντρες μου μιλούν για τις αναμνήσεις-εμπειρίες από την θητεία τους στον στρατό. Έχω δεχτεί φυσικά και πολλά θετικά σχόλια μέχρι και θαυμασμό. Θα μου μείνει η αντίδραση μιας κυρίας που μόλις πέρασα δίπλα της με την στολή, μου φώναξε: «Είσαι μια κούκλα! Μπράβο σου!» ή τα χειροκροτήματα του κοινού στις παρελάσεις. Δεν έλειψαν όμως και τα αρνητικά στο δρόμο δηλαδή γιουχαρίσματα, μου φώναζαν παραγγέλματα ή άλλου είδους σχόλια για να χλευάσουν κατά κάποιον τρόπο την ιδιότητά μου ως στρατιωτικού.


Εβίτα: Οι περισσότεροι ομολογώ πως αρχικά εντυπωσιάζονται στο άκουσμα του επαγγέλματός μου! Σίγουρα είναι ένα σπάνιο επάγγελμα για γυναίκα, οπότε πολλοί με κοιτάζουν με απορία και εκδηλώνουν έντονο ενδιαφέρον σχετικά με τους λόγους που με οδήγησαν σε αυτή την επιλογή, τη διαβίωσή μου στο στρατόπεδο, την εκπαίδευση που περνάμε… και κάπως έτσι αρχίζουν μεγάλες συζητήσεις με ανταλλαγή απόψεων. Ακόμη, υπάρχουν κι αυτοί που με αντιμετωπίζουν με έκδηλο θαυμασμό, αλλά και στον αντίποδα αυτοί που υποτιμούν το επάγγελμά μας, καθώς θεωρούν ότι είναι παρωχημένο και στερείται επιστημονικού υποβάθρου. Σε κάθε περίπτωση όμως, το άκουσμα του στρατιωτικού επαγγέλματος σίγουρα δεν περνάει απαρατήρητο!


«Μοιραία η γυναίκα καλείται καθημερινά να αποδείξει την αξία της και την ισοτιμία της σε σχέση με τους άνδρες. Ακριβώς επειδή περιτριγυρίζεται από άνδρες πρέπει να αποδιώξει από πάνω της κάθε στοιχείο θηλυκότητας και σεξουαλικότητας, πρέπει δηλαδή να ουδετεροποιηθεί χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό»

Τι ήταν αυτό που σε έπεισε να επιλέξεις τον στρατό ως επαγγελματική επιλογή;


Ειρήνη: Ήταν μια σχετικά συνειδητή επιλογή μου και λέω σχετικά γιατί ένα παιδί 17 χρονών δεν μπορεί να είναι απόλυτα σίγουρο ότι αυτή η επιλογή του για το επαγγελματικό του μέλλον θα παραμείνει σταθερή και μετά από μια δεκαετία και κυρίως ότι η πραγματικότητα του επαγγέλματος ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του. Επίσης, οι θετικές παραινέσεις γνωστών μας στρατιωτικών και οι εντυπώσεις τους σχετικά με τη δουλειά, (πήρα ένα feedback από συναδέλφους προτού καταλήξω στην απόφασή μου). Από την άλλη, σίγουρα η μισθολογική σταθερότητα και η άμεση επαγγελματική αποκατάσταση έπαιξαν το ρόλο τους αλλά για μένα δεν ήταν ο καθοριστικός παράγοντας. Μου άρεσε η ιδέα της οργάνωσης, της πειθαρχίας και εκπαίδευσης στη διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων και στην οργάνωση της άμυνας της χώρας.


Εβίτα: Η αλήθεια είναι ότι μεγάλωσα σε μια οικογένεια στρατιωτικών, καθώς και οι δύο μου γονείς είναι στρατιωτικοί. Έτσι, γαλουχήθηκα με τις αξίες και τα ιδανικά που πρεσβεύει ο στρατός και φυσικά με την αγάπη για την πατρίδα. Από μικρή με θυμάμαι να καμαρώνω τους γονείς μου όποτε επέστρεφαν από τη δουλειά στο σπίτι με τη στολή ή στις παρελάσεις που ήταν αντιπροσωπεία στην εξέδρα. Ανυπομονούσα να έρθει και η δική μου σειρά να φορέσω στολή… Μεγαλώνοντας, βέβαια, θέλησα να υπηρετήσω τον άνθρωπο και να ασχοληθώ με τα επαγγέλματα υγείας. Για καλή μου τύχη, οι παραγωγικές σχολές αξιωματικών προσφέρουν αυτή την επιλογή γι’ αυτό κι εγώ αποφάσισα να φοιτήσω στη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής, όπου θα μπορούσα να συνδυάσω τις στρατιωτικές με τις ακαδημαϊκές σπουδές της επιθυμίας μου.




Ποιες ήταν οι αρχικές σου προσδοκίες και τι περίμενες να βρεις εκεί;


Ειρήνη: Οι αρχικές μου προσδοκίες για τη σχολή (ΣΣΑΣ) ήταν η ιδέα μιας πιο αυστηρής και πειθαρχημένης κατασκήνωσης. Κάπως έτσι είχα στο μυαλό μου την συμβίωση με άλλους, την εκπαίδευση, τις αθλητικές δραστηριότητες.


Όσον αφορά τη δουλειά (εργάζομαι στην στρατολογία) είχα την εντύπωση ότι πρόκειται για μια δημόσια υπηρεσία κατά βάση, και όντως σε μεγάλο βαθμό ισχύει αυτό γιατί αντικείμενό μας είναι η εξυπηρέτηση των πολιτών (στρατευσίμων) όπως ακριβώς πχ η εφορία εξυπηρετεί τους φορολογούμενους.


Βέβαια, μια δημόσια υπηρεσία έχει και τα αρνητικά της ως προς την λειτουργία της όπως η τυποποίηση της δουλειάς, η γραφειοκρατία, δεν υπάρχουν περιθώρια φαντασίας και δημιουργικότητας, ακολουθούμε ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο βάσει κανονισμών και διαταγών. Αυτό έχει ως θετικό την ασφάλεια, τη σιγουριά και την ομοιογένεια εντός της υπηρεσίας αλλά ταυτόχρονα περιορίζει την ατομική και προσωπική αυτενέργεια.


Εβίτα: Λόγω του στρατιωτικού περιβάλλοντος στο οποίο μεγάλωσα, οφείλω να ομολογήσω ότι ήμουν αρκετά προετοιμασμένη για το τι είχα να αντιμετωπίσω σε ένα στρατόπεδο. Γνώριζα από μικρή ότι η στολή που τόσο ονειρευόμουν να φοράω ήταν ένα «προνόμιο» που έπρεπε να κερδίσω μόνη μου με θυσίες, υπομονή και επιμονή. Η μεγαλύτερή μου ανησυχία ήταν κατά πόσο θα μπορούσα να υπομείνω τον «εγκλεισμό» σε ένα στρατόπεδο που προϋπέθετε η σχολή, καθώς ήμουν ένα άτομο κοινωνικό, με πολλές παρέες και μου άρεσε πολύ να βγαίνω έξω. Αυτό, βέβαια, είναι κάτι που δυσκολεύει τους περισσότερους! Ωστόσο, είχα την τύχη μέσα στη σχολή να δημιουργήσω αδελφικές φιλίες που έκαναν την κάθε μέρα διαβίωσης σε αυτή ευκολότερη και κυρίως ομορφότερη. Σίγουρα, τα τέσσερα αυτά χρόνια της σχολής δεν ήταν όσο εύκολα και ιδεατά τα είχα στο μυαλό μου. Υπήρξαν πολλές προκλήσεις, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που πίστευα ότι είχα φτάσει στα όρια μου τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Πάντα όμως έχουμε να «δώσουμε» κι άλλο, ειδικά όταν πρόκειται για έναν στόχο που έχουμε παλέψει τόσο πολύ!


«...η φύση μου ως γυναίκα δεν έχει αποτελέσει εμπόδιο στη μέχρι τώρα πορεία μου στον στρατό και ουδέποτε φοβήθηκα ότι υπολείπομαι σε κάποιον τομέα συγκριτικά με τους άρρενες συμμαθητές μου τόσο μέσα στη σχολή όσο και έξω από αυτήν πλέον»

Ποιες δεξιότητες μπορεί να κερδίσει μία γυναίκα από την εμπειρία της στον στρατό;


Ειρήνη: Εκπαίδευση και γνώσεις στρατιωτικής φύσεως , καλή φυσική κατάσταση και σωματική εκγύμναση, ηγετικές ικανότητες, θάρρος, πυγμή, δυναμικότητα, αυτοπεποίθηση, επιμονή, υπομονή, πειθαρχία, ομαδικό πνεύμα, υπευθυνότητα, συνέπεια, συγκαταβατικότητα είναι μερικές ιδιότητες που μπορεί να έχει από τη φύση της μια γυναίκα (αλλά και ένας άντρας). Ο κλάδος αυτός δίνει την ευκαιρία είτε να καλλιεργηθούν ενυπάρχουσες έμφυτες ιδιότητες (soft skills) είτε να αποκτηθούν αυτές οι δεξιότητες κατόπιν ατομικής-συλλογικής προσπάθειας και αφοσίωσης (hard skills).


Εβίτα: Η στρατιωτική εκπαίδευση αλλά και συνολικά η τετραετής διαβίωση στη σχολή εφοδιάζουν όλους τους σπουδαστές, και πόσο μάλλον τις γυναίκες, με δεξιότητες που ίσως να μην είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν ως πολίτες. Λόγου χάρη, μαθαίνεις να χειρίζεσαι και να συντηρείς οπλισμό, να διαβιώνεις στη φύση, να στήνεις σκηνές, να χρησιμοποιείς πυξίδα για τον προσανατολισμό σου και γενικά διδάσκεσαι όχι μόνο να επιβιώνεις υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, αλλά και να διατηρείς τη μαχητικότητά σου ακόμη και κάτω από αυτές, εκπληρώνοντας έτσι και τον σκοπό της αποστολής σου. Πέρα από τις πρακτικές αυτές δεξιότητες, οι μεγαλύτερες προκλήσεις για έναν αξιωματικό θεωρώ ότι έγκεινται στη διαχείριση του προσωπικού και την ηγεσία. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι δεν έχουμε γεννηθεί όλοι για να είμαστε ηγέτες. Ωστόσο, ως αξιωματικός καλείσαι συχνά να γίνεις ένας μικρός ηγέτης, όντας υπεύθυνος για μια ομάδα ανθρώπων, άλλοτε μικρή και άλλοτε μεγαλύτερη. Δυστυχώς, σε ένα κατεξοχήν ανδροκρατούμενο περιβάλλον δεν είναι λίγες οι φορές που οι γυναίκες δυσκολευόμαστε να επιβληθούμε πόσο μάλλον να «πείσουμε» μια ομάδα αντρών να πειθαρχήσει στις διαταγές μας ως αρχαιότερές τους. Η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, ειδικά υπό τις συνθήκες που επιβάλλει ένα αυστηρό στρατιωτικό περιβάλλον, είναι ίσως η πιο σημαντική δεξιότητα που προσφέρει ο στρατός στις γυναίκες κατά τη γνώμη μου, καθώς τις προετοιμάζει κατάλληλα ήδη από τη σχολή ώστε να αντιμετωπίσουν επιτυχώς πιθανά προβλήματα στην πορεία της στρατιωτικής τους καριέρας.





Σε κυρίευσε ποτέ ο φόβος του ότι εισβάλλεις σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο χώρο;


Ειρήνη: Η αλήθεια είναι πως όχι, δεν μου πέρασε ποτέ σαν σκέψη. Θεωρώ η διάκριση αυτή των επαγγελμάτων με κριτήριο το φύλο και η αντίληψη περί ανδροκρατούμενων επαγγελμάτων είναι μια ξεπερασμένη αν όχι απαρχαιωμένη αντίληψη που η πραγματικότητα την διαψεύδει. Καθημερινά βλέπουμε γυναίκες σε ρόλους και θέσεις που θεωρούνταν παραδοσιακά ότι ανήκουν σε άνδρες όπως κρεοπώλες, μηχανικούς, επαγγελματίες οδηγούς κλπ. όπως και αντίστροφα άντρες σε «γυναικεία» επαγγέλματα όπως κομμωτές, αισθητικούς, μαιευτήρες (αντί μαιών).


Εβίτα: Θα έλεγα ότι λόγω της Νοσηλευτικής, που ήταν η ακαδημαϊκή κατεύθυνση της σχολής, η σχολή μου ήταν περισσότερο γυναικοκρατούμενη παρά ανδροκρατούμενη. Άλλωστε, η Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής (Σ.Α.Ν) ήταν η πρώτη παραγωγική σχολή Αξιωματικών γυναικών και οι πρώτοι άνδρες εισήχθησαν μόλις το 1990. Πλέον, οι πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στο στράτευμα κατέχουν υψηλόβαθμες στρατιωτικές και διοικητικές θέσεις, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως, εξαλείφοντας σταδιακά το στερεότυπο που θέλει τον στρατό συνυφασμένο με το αντρικό φύλο. Προσωπικά, η φύση μου ως γυναίκα δεν έχει αποτελέσει εμπόδιο στη μέχρι τώρα πορεία μου στον στρατό και ουδέποτε φοβήθηκα ότι υπολείπομαι σε κάποιον τομέα συγκριτικά με τους άρρενες συμμαθητές μου τόσο μέσα στη σχολή όσο και έξω από αυτήν πλέον.


«Δυστυχώς, σε ένα κατεξοχήν ανδροκρατούμενο περιβάλλον δεν είναι λίγες οι φορές που οι γυναίκες δυσκολευόμαστε να επιβληθούμε πόσο μάλλον να «πείσουμε» μια ομάδα αντρών να πειθαρχήσει στις διαταγές μας ως αρχαιότερές τους»


Γιατί μας συγκλονίζει ακόμη το ότι μία γυναίκα σήμερα επιλέγει να στρατευτεί;


Ειρήνη: Μάλλον γιατί δεν είναι υποχρεωμένη και η στράτευση για τους περισσότερους ισούται με υποχρέωση. Επίσης, ίσως γιατί θεωρείται μια αρκετά περιοριστική και δεσμευτική επαγγελματική επιλογή για κάποιον: έχεις μεταθέσεις, ολοήμερες υπηρεσίες, φοράς στολή, έχεις συγκεκριμένη και αρκετά προσεγμένη εμφάνιση (είσαι ξυρισμένος, έχεις πιασμένα μαλλιά κ.α.). Ο κόσμος φέρει ακόμα προκαταλήψεις για την παραδοσιακή διάκριση μεταξύ των επαγγελμάτων σε γυναικεία και ανδρικά όπως αναφέραμε και προηγουμένως. Θεωρούν ότι μια γυναίκα μπορεί να εξισορροπήσει την προσωπική της ζωή με την επαγγελματική μόνο μέσω συγκεκριμένων «γυναικείων» επαγγελμάτων και αυτό σχετίζεται κυρίως με τη μητρότητα και την οικογένεια.


Εβίτα: Τις τελευταίες δεκαετίες που ακολούθησαν τη χειραφέτηση του γυναικείου φύλου και την «ισότητα» των δύο φύλων, βλέπουμε καθημερινά γυναίκες να κατακτούν υψηλόβαθμες διοικητικές, πολιτικές και επιστημονικές θέσεις. Στην Ελλάδα, η «γυναίκα στρατιωτικός» πιστεύω ότι δεν προωθείται σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο σε άλλες χώρες, όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Με λύπη μου ομολογώ ότι δεν είναι λίγοι αυτοί που αγνοούν το γεγονός ότι πλέον γυναίκες φοιτούν σε παραγωγικές σχολές, καθώς από την ιστορία ελάχιστα γνωρίζουμε, λόγου χάρη, για τη συνδρομή Ελληνίδων Αξιωματικών το 1950 σε προωθημένα χειρουργεία του Κορεατικού Μετώπου στο πλαίσιο ελληνικής αποστολής. Η είσοδος, λοιπόν, των γυναικών στο στράτευμα είναι ένα γεγονός που έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετές δεκαετίες. Δυστυχώς όμως θεωρώ ότι δεν τυγχάνει της αναγνώρισης και της προώθησης που του αρμόζει γι’ αυτό ακόμη και στη σύγχρονη Ελλάδα μας κάνει εντύπωση ότι μια γυναίκα αποφασίζει να στρατευτεί. Ένας ακόμη λόγος είναι και η αντίληψη περί καλαισθησίας που είναι ταυτόσημη με το γυναικείο φύλο. Παραμένοντας πιστοί στα μεσογειακά πρότυπα, θεωρούμε ίσως ότι μια γυναίκα «τσαλακώνεται» στον στρατό, χάνοντας ένα μέρος της φινέτσας και της γοητείας που χαρακτηρίζουν το φύλο μας. Ωστόσο, πιστεύω ότι η κομψότητα και η θηλυκότητα δεν περιορίζονται στα ρούχα που φοράει μια γυναίκα, στο αν είναι βαμμένη ή στο χτένισμά της, αλλά είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό και σίγουρα η στολή δεν μπορεί παρά να το αναδεικνύει και να το ενισχύει.



Ποια είναι η θέση της γυναίκας μέσα στο σώμα; Πρέπει να αφομοιώσει πατριαρχικά πρότυπα για να γίνει αποδεκτή από τον στρατό ή αρκεί απλά το ότι είναι γυναίκα;


Ειρήνη: Αν και δεν προσδιορίζονται επίσημα έτσι επί της ουσίας, οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι εν μέρει πατριαρχικά οργανωμένες. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει διατελέσει γυναίκα σε ανώτατη ηγετική θέση όπως αυτή του Αρχηγού Επιτελείου. Αυτό το φαινόμενο είναι ευρύτερα γνωστό ως φαινόμενο της γυάλινης οροφής.


Οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι ένας χώρος ανδροκρατούμενος μέχρι και σήμερα. Οι πρώτες γυναίκες αξιωματικοί εισήλθαν στην ΣΣΕ (Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων) μόλις το 1991 και στην ΣΣΑΣ (Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων) μόλις το 1989. Μοιραία η γυναίκα καλείται καθημερινά να αποδείξει την αξία της και την ισοτιμία της σε σχέση με τους άνδρες. Ακριβώς επειδή περιτριγυρίζεται από άνδρες πρέπει να αποδιώξει από πάνω της κάθε στοιχείο θηλυκότητας και σεξουαλικότητας, πρέπει δηλαδή να ουδετεροποιηθεί χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό.


Εβίτα: Η είσοδος των γυναικών στις παραγωγικές σχολές είναι γεγονός εδώ και κάποιες δεκαετίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την συμφιλίωση των μελών του σώματος με την εικόνα της γυναίκας στρατιωτικού και την σταδιακή αποδοχή της ως συναδέλφου. Ο στρατός σήμερα πιστεύω ότι έχει εκσυγχρονιστεί σε μεγάλο βαθμό και έχει καταφέρει να απαλλαγεί από τα πατριαρχικά πρότυπα και τα στερεότυπα των προηγούμενων αιώνων. Άλλωστε, ο στρατός είναι οι άνθρωποί του. Όσο αλλάζουν οι αντιλήψεις και εξαλείφονται οι προκαταλήψεις στην κοινωνία μας, τόσο θα βελτιώνεται και ο στρατός στο σύνολό του. Συνεπώς, η θέση της γυναίκας μέσα στο σώμα δεν διαφέρει πλέον από αυτήν ενός άνδρα και η ίδια δεν χρειάζεται να υιοθετήσει αναχρονιστικά, πατριαρχικά πρότυπα προκειμένου να γίνει αποδεκτή και να ανελιχθεί ιεραρχικά στο χώρο.




Θεωρείς πως η υποχρεωτική στράτευση των γυναικών, θα έλυνε το πρόβλημα της ισότητας των φύλων ή θα όξυνε παρωχημένα στερεότυπα και προκαταλήψεις;


Ειρήνη: Θεωρώ ότι ο νομοθέτης θεσπίζοντας ως μη υποχρεωτική την στράτευση των γυναικών ήξερε τι έκανε. Δεν είναι ασυμβίβαστες η φύση του επαγγέλματος με την θηλυκότητα και τη γυναίκα καθ’ αυτή απλώς ο νομοθέτης ήθελε να προλάβει δυσχέρειες που ενδεχομένως θα προέκυπταν καθιστώντας υποχρεωτική τη στράτευση των γυναικών, δυσχέρειες άρρηκτα συνδεδεμένες με τη μητρότητα και την εγκυμοσύνη. Ας σκεφτούμε πόσες γυναίκες θα κηρύσσονταν ότι διατελούν σε ανυποταξία επειδή είχαν οικογένεια και μικρά παιδιά που δεν μπορούσαν να αφήσουν για να καταταγούν ως οπλίτες.


Εξάλλου Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, στο άρθρο 6 του ν.705/1977 (Α' 279) «Περί Στρατεύσεως των Ελληνίδων» επιτρέπεται η εθελοντική κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις των Ελληνίδων ηλικίας από δέκα οκτώ έως τριάντα δύο ετών, ανεξαρτήτως καταστάσεως στην οποίαν τελεί η Χώρα, είτε προς εκπλήρωση στρατιωτικής υποχρέωσης, είτε για επαγγελματική σταδιοδρομία. Ακόμη, στο πλαίσιο της αναβάθμισης του θεσμού της Εθνοφυλακής, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας σε συνεργασία με το ΓΕΣ εξετάζουν τη δυνατότητα να υπηρετούν γυναίκες σε εθελοντική βάση στην Εθνοφυλακή και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.


Εβίτα: Προσωπικά, είμαι ένθερμος υποστηρικτής της άποψης ότι τα δύο φύλα πρέπει να αναγνωρίζονται όχι ως ίσα αλλά ως ισότιμα. Τούτο σημαίνει ότι θα πρέπει να τους παρέχονται ισότιμες ευκαιρίες και δικαιώματα, δίχως να υποβαθμίζονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι ανάγκες του κάθε φύλου στο βωμό αυτής της «ισότητας». Στο πλαίσιο αυτό, είμαι αρκετά επιφυλακτική απέναντι στην υποχρεωτική στράτευση των γυναικών διότι πιστεύω ότι αυτή μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στο ρόλο τους ως μητέρες, εφόσον η θητεία θα αφορά γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν γυναίκες που τεκνοποιούν νωρίτερα ή και αμέσως μετά την ενηλικίωσή τους, η υποχρεωτική θητεία τόσο της μητέρας όσο και του πατέρα θα επέσυρε αρκετά προβλήματα. Ακόμη πιο δύσκολη θα ήταν η αντιμετώπιση μιας εγκυμοσύνης κατά τη διάρκεια της θητείας μιας γυναίκας. Έχοντας κατά νου όλα τα παραπάνω πρακτικά ζητήματα θα έλεγα ότι η υποχρεωτική στράτευση των γυναικών μάλλον θα όξυνε την «ανισότητα» των δύο φύλων παρά θα την αποδυνάμωνε. Ωστόσο, πιστεύω ότι όσες γυναίκες επιθυμούν να στρατευτούν δεν θα έπρεπε να αποκλείονται, στα πλαίσια της ισότιμης πρόσβασης και των δυο φύλων στο στράτευμα.





Υπάρχει γυναικεία αλληλεγγύη και κατανόηση της μίας γυναίκας ως προς τις υπόλοιπες μέσα στον στρατό;


Ειρήνη: Ναι υπάρχει και χαίρομαι που στηρίζουμε και βοηθάμε η μία την άλλη. Υπάρχει μεγάλη αλληλεγγύη και από μερίδα αντρών που σκέφτονται ανοιχτά, χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις εντός αλλά και εκτός στρατού.


Εβίτα: Οι γυναίκες αποτελούμε αδιαμφισβήτητα τη μειονότητα στο στράτευμα συγκριτικά με τους άνδρες. Το γεγονός αυτό θεωρώ πως έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να προσπαθούμε πάντοτε να στηρίζουμε η μια την άλλη. Η γυναικεία αλληλεγγύη αρχίζει ήδη από την πρώτη μέρα της σχολής που οι γυναίκες μαθαίνουμε να καταλαβαίνουμε και να βοηθάμε η μια την άλλη σε κάθε δύσκολη στιγμή και βέβαια κορυφώνεται στην πορεία της καριέρας μας όταν πλέον κληθούμε να αναλάβουμε και τον ρόλο της μητέρας. Στη σημερινή εποχή που συχνά επικρατεί σύγκρουση των πολλαπλών κοινωνικών ρόλων της γυναίκας ως στρατιωτικός, αλλά και ευρύτερα ως εργαζόμενη μητέρα και σύζυγος, η γυναικεία αλληλοϋποστήριξη είναι πιο αναγκαία από ποτέ.


«Δεν είναι ασυμβίβαστες η φύση του επαγγέλματος με την θηλυκότητα και τη γυναίκα καθ’ αυτή»


Υπάρχει, τελικά, ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στους ρόλους και τις υποχρεώσεις που καλούνται να υπηρετήσουν κατά τη διάρκεια της θητείας;


Ειρήνη: Θα έλεγα πως έχει στο μεγαλύτερο βαθμό εξομοιωθεί με τον άνδρα αλλά δεν θα έλεγα ότι είναι απολύτως ίσοι. Γίνονται όμως σταδιακά βήματα. Το ότι πλέον έχει εκλεγεί γυναίκα ΠτΔ (Πρόεδρος της Δημοκρατίας) είναι αρκετά ριζοσπαστικό και ενθαρρυντικό μιας που πρόκειται για το ανώτατο αξίωμα και τον ανώτατο άρχοντα του ελληνικού κράτους βάσει Συντάγματος. Ίσως στο μέλλον δούμε και γυναίκα Αρχηγό σε κάποιο γενικό επιτελείο (ΓΕΣ, ΓΕΝ, ΓΕΑ, ΓΕΕΘΑ).


Εβίτα: Ο ρόλος μιας γυναίκας στον στρατό θα έλεγα ότι συχνά είναι πιο απαιτητικός από αυτόν ενός άντρα κι αυτό γιατί προκειμένου να επιτελέσει σωστά το έργο της οφείλει να είναι αρκετά δυναμική ώστε να αντεπεξέρχεται στις πιθανές προκλήσεις, να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της και να μην φοβάται να διεκδικεί τα δικαιώματα που απορρέουν από τη θέση και τον βαθμό της στο σώμα. Αναφορικά με την ισότητα των δύο φύλων, θεωρώ ότι αυτή διασφαλίζεται σε ένα μεγάλο βαθμό στο στράτευμα. Άλλωστε, ο στρατός εκ φύσεως λειτουργεί με ιεραρχικές βαθμίδες και κατανομή εργασίας. Έτσι, ο καθένας μας μέσα στο σώμα επιτελεί πολύτιμο έργο, ανάλογο της ειδικότητας, του βαθμού και των γνώσεων του και όχι ανάλογα με το φύλο του. Σε αυτό το πλαίσιο ο στρατός θεωρώ ότι εξασφαλίζει σε ικανοποιητικό βαθμό την αξιοκρατία μέσα στο σώμα και παρεμποδίζει την ανάπτυξη ανισοτήτων, καθώς ο ρόλος του καθενός μέσα σε αυτόν είναι ξεκάθαρος ήδη από την πρώτη ημέρα της κατάταξής του.





Έχεις βιώσει ή έχει γίνει μάρτυρας σεξιστικού περιστατικού στον στρατό; Πώς το αντιμετώπισες;


Ειρήνη: Ευτυχώς όχι και το απεύχομαι!


Αν όμως γίνω, θα αντιδράσω και θα το κατακρίνω και εννοείται θα παροτρύνω το θύμα να το αναφέρει στον ιεραρχικά προϊστάμενο ώστε να μην επαναληφθεί κάτι παρόμοιο.


Εβίτα: Στη σύγχρονη εποχή που οι γυναίκες αποδεικνύουν καθημερινά την αξία, τον επαγγελματισμό και την ανταγωνιστικότητά τους, πιστεύω ότι το φαινόμενο του σεξισμού στον εργασιακό χώρο ολοένα και αποδυναμώνεται, τουλάχιστον στον Δυτικό κόσμο. Όσον αφορά τον στρατό, παρά την έντονη παρουσία των γυναικών σε αυτό, παραμένει ως επί το πλείστον ένας ανδροκρατούμενος χώρος. Συνεπώς, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής της καριέρας μια γυναίκα θα συναναστραφεί με αρκετούς άνδρες, όχι μόνο συναδέλφους αλλά και στρατεύσιμους οπλίτες, οπότε μαθηματικά και μόνο αυξάνονται οι πιθανότητες να πέσει θύμα κάποιου σεξιστικού επεισοδίου. Προσωπικά, δεν έχω βιώσει, αλλά ούτε έχω γίνει μάρτυρας κάποιου τέτοιου περιστατικού στη μέχρι τώρα πορεία μου στον στρατό. Αξίζει όμως να επισημάνουμε ότι τέτοιου είδους φαινόμενα είναι κατακριτέα στο στράτευμα και μάλιστα παρέχεται και η δυνατότητα γραπτής αναφοράς του περιστατικού και επιβολής κυρώσεων.


«Ο κόσμος φέρει ακόμα προκαταλήψεις για την παραδοσιακή διάκριση μεταξύ των επαγγελμάτων σε γυναικεία και ανδρικά...»

Πες μας ένα πράγμα που αγαπάς κι ένα που μισείς από την εμπειρία σου ως γυναίκα στον στρατό.


Ειρήνη: Όσο περίεργο και αν ακούγεται αγαπώ την στολή που έχω την τιμή να φορώ και νιώθω περήφανη που έστω με αυτόν τον συμβολικό τρόπο μπορώ να τιμήσω τους προγόνους μας που πάλεψαν με τη ζωή και το αίμα τους για την Ελλάδα.


Μισώ που πολύς κόσμος είτε από άγνοια είτε κάποιας άσχημης προσωπικής εμπειρίας έχει αρνητική εικόνα για τις Ένοπλες Δυνάμεις και δεν αναγνωρίζει πολλές φορές το έργο που επιτελούν και πολλές φορές θεωρεί ότι λόγω της στολής έχει το δικαίωμα να σε προσβάλλει και να σε κρίνει γενικεύοντας ότι όλοι οι στρατιωτικοί είναι κάπως (όπως όλοι οι «μπάτσοι» είναι «γουρούνια»).


Ή ότι δεν είναι δουλειά για γυναίκες


Εβίτα: Είναι πολλά αυτά που αγαπώ στον στρατό από τη μέχρι τώρα μικρή εμπειρία μου μέσα σε αυτόν. Το σημαντικότερο από αυτά είναι ότι μέσα από τις δυσκολίες και τις προκλήσεις με βοήθησε να ανακαλύψω πόσο δυνατή είμαι ως γυναίκα. Αισθάνομαι υπερήφανη που τόσο εγώ όσο και οι υπόλοιπες γυναίκες καταφέραμε να είμαστε ανεξάρτητες και να «στεκόμαστε στα πόδια μας» μόλις από τα 18 μας χρόνια, γεγονός που μας γεμίζει με αυτοπεποίθηση και σιγουριά για το μέλλον.


Βέβαια, όπως καθετί στη ζωή έτσι και ο στρατός έχει και την αρνητική του πλευρά. Το «αρνητικό» που έχω να προσάψω ως το πιο ενοχλητικό για εμένα είναι ότι μια γυναίκα στον στρατό πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει τις γνώσεις και την αξία της, καθώς αυτές αμφισβητούνται από αρκετούς που θεωρούν ότι τυγχάνουμε ευνοϊκότερης μεταχείρισης εξαιτίας του γυναικείου μας φύλου. Σε τελική ανάλυση όμως, θεωρώ ότι αυτή ακριβώς η ατέρμονη προσπάθεια του γυναικείου φύλου να αποδείξει την «ισότητα» του με το αντρικό είναι που μας κάνει καλύτερες, γιατί δεν έχουμε μάθει να επαναπαυόμαστε, και μελλοντικά μας καθιστά σωστούς και ανταγωνιστικούς επαγγελματίες.





Τι είναι αυτό που θα εξασφάλιζε μεγαλύτερη ορατότητα στις γυναίκες στον στρατό;


Ειρήνη: Μια σπουδαία καινοτομία θα ήταν η σύσταση επιτροπής ισότητας των δύο φύλων.

Δεν γνωρίζω κάτι για την ύπαρξη ενός τέτοιου δικτύου* εντός των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά για μένα θα είχε εξαιρετική σημασία να συσπειρωθούν οι γυναίκες και να αναλάβουν δράσεις και πρωτοβουλίες για την ενημέρωση και ενδυνάμωση του γυναικείου φύλου εντός στρατού. Είναι μια πρόκληση και θα χαρώ πολύ εάν υλοποιηθεί και ακόμα περισσότερο εάν πάρω μέρος σε αυτό.


Εβίτα: Η διορατικότητα είναι μια ικανότητα που αποκτάται τόσο μέσω της συνεχούς εκπαίδευσης αλλά κυρίως μέσω της εμπειρίας. Οι γυναίκες, ανάλογα βέβαια και με την ειδικότητά μας στο στράτευμα, τείνουμε να προσανατολιζόμαστε περισσότερο στην ακαδημαϊκή μας εξέλιξη. Ωστόσο, ακριβώς επειδή ο ρόλος μας στον σύγχρονο ελληνικό στρατό είναι διττός, οφείλουμε να εκπαιδευόμαστε συνεχώς τόσο σε ακαδημαϊκό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Το τελευταίο επιτυγχάνεται κυρίως μέσω της παρακολούθησης των αντίστοιχων σχολείων, όπως ονομάζουμε τις εκπαιδεύσεις στον στρατό, και συντελεί στην απόκτηση γνώσεων σε τομείς όπως είναι η στρατηγική, η ιστορία και η διοίκηση. Θεωρώ ότι η τελειοποίηση ακριβώς αυτού του συνδυασμού γνώσεων είναι αυτή που θα καταφέρει να βοηθήσει τελικά μια γυναίκα στη διεκδίκηση υψηλόβαθμων επιτελικών θέσεων στο μέλλον, οι οποίες έως σήμερα είναι κατά κόρον ανδροκρατούμενες. Τέλος, επικαλούμενη τη γυναικεία αλληλεγγύη για την οποία κάναμε λόγο και νωρίτερα, πιστεύω ότι θα ήταν αρκετά χρήσιμη η μεταλαμπάδευση της εμπειρίας και των γνώσεων επιτυχημένων γυναικών αξιωματικών σε νεότερες γενιές με απώτερο στόχο τη διατήρηση αυτής της γνώσης και την εξύψωση του επαγγελματικού επιπέδου στο σώμα.


* Ας σημειωθεί πως έχει συσταθεί σχετικό Γραφείο Ισότητας των Φύλων στο Υπουργείο Εθνικής άμυνας ενώ υπάρχει και η Γραμματεία Ισότητας Φύλων του Π.ΟΜ.ΕΝ.Σ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Στρατιωτικών).


«μια γυναίκα στον στρατό πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει τις γνώσεις και την αξία της»

Αν μπορούσες σήμερα να επιλέξεις το ίδιο επάγγελμα εκτός στρατού θα το έκανες και γιατί;


Ειρήνη: Με την εικόνα που έχω σήμερα για το επάγγελμα μου και τις προοπτικές του εντός και εκτός Ενόπλων Δυνάμεων σας απαντώ ότι προτιμώ για πολλούς λόγους να υπηρετώ.


Ξαναρωτήστε με σε 10 χρόνια για σίγουρα!


Εβίτα: Η Νοσηλευτική, που είναι και η ειδικότητά μου στον στρατό, είναι μια επιστήμη που αγαπώ γιατί υπηρετεί τον άνθρωπο. Ο στρατός, από την άλλη, μου δίνει την ευκαιρία να υπηρετώ τα ιδανικά και την πατρίδα που τόσο αγαπώ. Η διττή αυτή φύση του επαγγέλματός μου τόσο ως στρατιωτικός όσο και ως νοσηλεύτρια πιστεύω ότι κάνει το επάγγελμά μας ξεχωριστό και γι’ αυτό το λόγο δεν θα άλλαζα την επιλογή μου όσες φορές κι αν γυρνούσα τον χρόνο πίσω!





Τι θα έλεγες σε γυναίκες που θα ήθελαν να το ακολουθήσουν όμως διστάζουν στην επιλογή τους;


Ειρήνη: Να πάρουν γνώμες και συμβουλές από ανθρώπους που δουλεύουν ήδη πάνω στον κλάδο που θέλουν να ακολουθήσουν γιατί έχει μεγάλη διαφορά το ναυτικό από την αεροπορία και τον στρατό ξηράς. Οπότε, πρώτον, να ρωτήσουν τα κατάλληλα άτομα, δεύτερον παρόλες τις γνώμες και τις συμβουλές των τρίτων να δουν τι θέλουν οι ίδιες και πώς φαντάζονται τον εαυτό τους στο μέλλον, να μην επηρεαστούν από γονείς, φίλους, συντρόφους, καθηγητές ή οποιονδήποτε άλλο γιατί είναι δική τους η ζωή και να αποφασίσουν αυτές για τον εαυτό τους και μόνο. Τρίτον, να ζυγίσουν τα θετικά και τα αρνητικά της επιλογής αυτής και να το ξανασκεφτούν και δύο και τρεις φορές γιατί μιλάμε για απόφαση ζωής. Είναι η δουλεία που θα κάνουν για το υπόλοιπο της ζωής τους, θα περνούν τη μισή τους μέρα κάθε μέρα εκεί και πρέπει να τις ευχαριστεί και να τις γεμίζει.


Εβίτα: Επιτρέψτε μου να παραθέσω ένα από τα πιο γνωστά ρητά του στρατού μας, το έμβλημα των Ειδικών Δυνάμεων «Ο τολμών νικά». Σε μια ελεύθερη μετάφραση αυτό σημαίνει ότι η τόλμη είναι ο βασικότερος παράγοντας που οδηγεί στη νίκη. Έτσι κι εγώ θα ήθελα με τη σειρά μου και μέσω αυτής της συνέντευξης να παροτρύνω κάθε κοπέλα που ονειρεύεται να γίνει στρατιωτικός να το τολμήσει! Διότι μόνον έτσι θα οδηγηθεί στην δική της προσωπική «νίκη», αυτή των ονείρων ενάντια στο κατεστημένο.




Τι συμβαίνει όμως με τα τρανς άτομα και τον στρατό;


Την απάντηση θα δώσει η Μαρίνα Γαλανού, πρόεδρος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), ιδρύτρια του Πολύχρωμου Πλανήτη, δημιουργός της ιστοσελίδας t-zine.gr και πρόσφατα συστατικό μέλος της νεοϊδρυθείσας Επιτροπής για τη Σύνταξη της Εθνικής Στρατηγικής για την Ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Σύμφωνα με την κα. Γαλανού:


Εάν θέλουμε να μιλήσουμε για τα τρανς άτομα, βάσει του ΠΔ 11/2014, που αφορά τα κριτήρια ικανότητας στρατευσίμων, και αυτό εφαρμόζεται όχι μόνο στον στρατό, αλλά γενικότερα στα σώματα ασφαλείας (αστυνομία, λιμενικό, πυροσβεστική), υπάρχει διάταξη που αναφέρει ανάμεσα στα κριτήρια απαλλαγής, την ονομαζόμενη "διαταραχή ταυτότητας φύλου". Βεβαίως, η ονομαζόμενη "διαταραχή ταυτότητας φύλου", έχει αφαιρεθεί απ' τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) στον ταξινομητικό κατάλογο των ψυχικών διαταραχών (ICD-11) απ' το 2019, μολαταύτα η χώρα μας ακόμη δεν έχει συμμορφωθεί με την απόφαση του ΠΟΥ, και επιπλέον το προαναφερθέν Προεδρικό Διάταγμα, δεν έχει ακόμη τροποποιηθεί (ώστε να συνάδει με την απόφαση του ΠΟΥ). Συνεπώς, όταν ένα τρανς πρόσωπο παρουσιάζεται για να υπηρετήσει, εφαρμόζεται η συγκεκριμένη διάταξη, και απαλλάσσεται της στράτευσης. Ακόμη, όλη αυτή η κατάσταση, επηρεάζει όχι μόνο τη στράτευση, αλλά και τη δυνατότητα εγγραφής στις σχολές για τα σώματα ασφαλείας (καθώς όταν προκηρύσσεται διαγωνισμός εισαγωγής παραπέμπει στα κριτήρια του ΠΔ 11/2014). Τούτο έχει συνέπεια τα τρανς πρόσωπα να είναι αποκλεισμένα από τις αντίστοιχες σχολές.



Επιπλέον, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι για τα τρανς πρόσωπα που μεταβάλλουν την καταχώρηση του φύλου και ονόματος σύμφωνα με τον ν. 4491/2017 (νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου): οι τρανς γυναίκες αφού μεταβάλλουν τα στοιχεία τους σε γυναικεία, διαγράφονται απ' τα μητρώα αρρένων και συνεπώς απ' τους στρατολογικούς καταλόγους, ενώ, οι τρανς άντρες αφότου μεταβάλλουν σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου σε αντρικά, εγγράφονται στα μητρώα αρρένων και τους έρχεται κλήτευση για στράτευση. Ωστόσο, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν απαλλάσσονται της στράτευσης.



Η ομάδα AUThors ευχαριστεί όλες τις συμμετέχουσες για τις στοχευμένες απαντήσεις, το χρόνο και την εμπιστοσύνη που μας έδειξαν.


#authors #authorsgr #queer #lgbt #lgbtqi #gay #trans #women #feminism #military #army #soldier #λοατ #λοατκια+ #γυναίκα #στρατός



Οπτικό Υλικό: https://transequality.org/know-your-rights/military-records

1.353 Προβολές0 Σχόλια

Πρόσφατες αναρτήσεις

Εμφάνιση όλων