Γυναίκες και Στρατός: 2 + 1 Αφηγήσεις

Ενημερώθηκε: Μαι 27



Ενθυμούμενη τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, η AUThors, θέλησε να δώσει φωνή σε αφανείς ανθρώπους που συνειδητά δύνανται να υπηρετούν ή και όχι την Ελλάδα. Γυναίκες, μεταξύ των οποίων και η Μαρίνα Γαλανού, συστατικό μέλος της νεοϊδρυθείσας Επιτροπής για τη Σύνταξη της Εθνικής Στρατηγικής για την Ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, μέσα από τις αφηγήσεις και τις δηλώσεις τους μοιράζονται ιστορίες ενδυνάμωσης, ελπίδας και τόλμης σε έναν φαινομενικά ολιγαρχικό χώρο, εκεί που το "διαφορετικό" και το ξένο ίσως να φαντάζουν εχθρικά.


Πάμε να ακούσουμε ιστορίες από και για τον στρατό.



Πρώτες μας μίλησαν δύο γυναίκες οι οποίες γαλουχημένες στα σπάργανα του στρατού τον υπηρετούν μέσα από το επάγγελμά τους.



Ποιες είναι οι πρώτες εντυπώσεις των άλλων όταν ακούν πως εργάζεσαι στον στρατό;


Ειρήνη: Έκπληξη, απορία είναι συνήθως οι πρώτες αντιδράσεις, μερικές φορές νομίζουν ότι αστειεύομαι και δεν με πιστεύουν. Ακολουθούν καταιγιστικές ερωτήσεις για το τι κάνω ακριβώς, για ποιο λόγο διάλεξα αυτό το επάγγελμα κλπ. και συνήθως οι άντρες μου μιλούν για τις αναμνήσεις-εμπειρίες από την θητεία τους στον στρατό. Έχω δεχτεί φυσικά και πολλά θετικά σχόλια μέχρι και θαυμασμό. Θα μου μείνει η αντίδραση μιας κυρίας που μόλις πέρασα δίπλα της με την στολή, μου φώναξε: «Είσαι μια κούκλα! Μπράβο σου!» ή τα χειροκροτήματα του κοινού στις παρελάσεις. Δεν έλειψαν όμως και τα αρνητικά στο δρόμο δηλαδή γιουχαρίσματα, μου φώναζαν παραγγέλματα ή άλλου είδους σχόλια για να χλευάσουν κατά κάποιον τρόπο την ιδιότητά μου ως στρατιωτικού.


Εβίτα: Οι περισσότεροι ομολογώ πως αρχικά εντυπωσιάζονται στο άκουσμα του επαγγέλματός μου! Σίγουρα είναι ένα σπάνιο επάγγελμα για γυναίκα, οπότε πολλοί με κοιτάζουν με απορία και εκδηλώνουν έντονο ενδιαφέρον σχετικά με τους λόγους που με οδήγησαν σε αυτή την επιλογή, τη διαβίωσή μου στο στρατόπεδο, την εκπαίδευση που περνάμε… και κάπως έτσι αρχίζουν μεγάλες συζητήσεις με ανταλλαγή απόψεων. Ακόμη, υπάρχουν κι αυτοί που με αντιμετωπίζουν με έκδηλο θαυμασμό, αλλά και στον αντίποδα αυτοί που υποτιμούν το επάγγελμά μας, καθώς θεωρούν ότι είναι παρωχημένο και στερείται επιστημονικού υποβάθρου. Σε κάθε περίπτωση όμως, το άκουσμα του στρατιωτικού επαγγέλματος σίγουρα δεν περνάει απαρατήρητο!


«Μοιραία η γυναίκα καλείται καθημερινά να αποδείξει την αξία της και την ισοτιμία της σε σχέση με τους άνδρες. Ακριβώς επειδή περιτριγυρίζεται από άνδρες πρέπει να αποδιώξει από πάνω της κάθε στοιχείο θηλυκότητας και σεξουαλικότητας, πρέπει δηλαδή να ουδετεροποιηθεί χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό»

Τι ήταν αυτό που σε έπεισε να επιλέξεις τον στρατό ως επαγγελματική επιλογή;


Ειρήνη: Ήταν μια σχετικά συνειδητή επιλογή μου και λέω σχετικά γιατί ένα παιδί 17 χρονών δεν μπορεί να είναι απόλυτα σίγουρο ότι αυτή η επιλογή του για το επαγγελματικό του μέλλον θα παραμείνει σταθερή και μετά από μια δεκαετία και κυρίως ότι η πραγματικότητα του επαγγέλματος ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του. Επίσης, οι θετικές παραινέσεις γνωστών μας στρατιωτικών και οι εντυπώσεις τους σχετικά με τη δουλειά, (πήρα ένα feedback από συναδέλφους προτού καταλήξω στην απόφασή μου). Από την άλλη, σίγουρα η μισθολογική σταθερότητα και η άμεση επαγγελματική αποκατάσταση έπαιξαν το ρόλο τους αλλά για μένα δεν ήταν ο καθοριστικός παράγοντας. Μου άρεσε η ιδέα της οργάνωσης, της πειθαρχίας και εκπαίδευσης στη διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων και στην οργάνωση της άμυνας της χώρας.


Εβίτα: Η αλήθεια είναι ότι μεγάλωσα σε μια οικογένεια στρατιωτικών, καθώς και οι δύο μου γονείς είναι στρατιωτικοί. Έτσι, γαλουχήθηκα με τις αξίες και τα ιδανικά που πρεσβεύει ο στρατός και φυσικά με την αγάπη για την πατρίδα. Από μικρή με θυμάμαι να καμαρώνω τους γονείς μου όποτε επέστρεφαν από τη δουλειά στο σπίτι με τη στολή ή στις παρελάσεις που ήταν αντιπροσωπεία στην εξέδρα. Ανυπομονούσα να έρθει και η δική μου σειρά να φορέσω στολή… Μεγαλώνοντας, βέβαια, θέλησα να υπηρετήσω τον άνθρωπο και να ασχοληθώ με τα επαγγέλματα υγείας. Για καλή μου τύχη, οι παραγωγικές σχολές αξιωματικών προσφέρουν αυτή την επιλογή γι’ αυτό κι εγώ αποφάσισα να φοιτήσω στη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής, όπου θα μπορούσα να συνδυάσω τις στρατιωτικές με τις ακαδημαϊκές σπουδές της επιθυμίας μου.




Ποιες ήταν οι αρχικές σου προσδοκίες και τι περίμενες να βρεις εκεί;


Ειρήνη: Οι αρχικές μου προσδοκίες για τη σχολή (ΣΣΑΣ) ήταν η ιδέα μιας πιο αυστηρής και πειθαρχημένης κατασκήνωσης. Κάπως έτσι είχα στο μυαλό μου την συμβίωση με άλλους, την εκπαίδευση, τις αθλητικές δραστηριότητες.


Όσον αφορά τη δουλειά (εργάζομαι στην στρατολογία) είχα την εντύπωση ότι πρόκειται για μια δημόσια υπηρεσία κατά βάση, και όντως σε μεγάλο βαθμό ισχύει αυτό γιατί αντικείμενό μας είναι η εξυπηρέτηση των πολιτών (στρατευσίμων) όπως ακριβώς πχ η εφορία εξυπηρετεί τους φορολογούμενους.


Βέβαια, μια δημόσια υπηρεσία έχει και τα αρνητικά της ως προς την λειτουργία της όπως η τυποποίηση της δουλειάς, η γραφειοκρατία, δεν υπάρχουν περιθώρια φαντασίας και δημιουργικότητας, ακολουθούμε ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο βάσει κανονισμών και διαταγών. Αυτό έχει ως θετικό την ασφάλεια, τη σιγουριά και την ομοιογένεια εντός της υπηρεσίας αλλά ταυτόχρονα περιορίζει την ατομική και προσωπική αυτενέργεια.


Εβίτα: Λόγω του στρατιωτικού περιβάλλοντος στο οποίο μεγάλωσα, οφείλω να ομολογήσω ότι ήμουν αρκετά προετοιμασμένη για το τι είχα να αντιμετωπίσω σε ένα στρατόπεδο. Γνώριζα από μικρή ότι η στολή που τόσο ονειρευόμουν να φοράω ήταν ένα «προνόμιο» που έπρεπε να κερδίσω μόνη μου με θυσίες, υπομονή και επιμονή. Η μεγαλύτερή μου ανησυχία ήταν κατά πόσο θα μπορούσα να υπομείνω τον «εγκλεισμό» σε ένα στρατόπεδο που προϋπέθετε η σχολή, καθώς ήμουν ένα άτομο κοινωνικό, με πολλές παρέες και μου άρεσε πολύ να βγαίνω έξω. Αυτό, βέβαια, είναι κάτι που δυσκολεύει τους περισσότερους! Ωστόσο, είχα την τύχη μέσα στη σχολή να δημιουργήσω αδελφικές φιλίες που έκαναν την κάθε μέρα διαβίωσης σε αυτή ευκολότερη και κυρίως ομορφότερη. Σίγουρα, τα τέσσερα αυτά χρόνια της σχολής δεν ήταν όσο εύκολα και ιδεατά τα είχα στο μυαλό μου. Υπήρξαν πολλές προκλήσεις, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που πίστευα ότι είχα φτάσει στα όρια μου τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Πάντα όμως έχουμε να «δώσουμε» κι άλλο, ειδικά όταν πρόκειται για έναν στόχο που έχουμε παλέψει τόσο πολύ!


«...η φύση μου ως γυναίκα δεν έχει αποτελέσει εμπόδιο στη μέχρι τώρα πορεία μου στον στρατό και ουδέποτε φοβήθηκα ότι υπολείπομαι σε κάποιον τομέα συγκριτικά με τους άρρενες συμμαθητές μου τόσο μέσα στη σχολή όσο και έξω από αυτήν πλέον»

Ποιες δεξιότητες μπορεί να κερδίσει μία γυναίκα από την εμπειρία της στον στρατό;


Ειρήνη: Εκπαίδευση και γνώσεις στρατιωτικής φύσεως , καλή φυσική κατάσταση και σωματική εκγύμναση, ηγετικές ικανότητες, θάρρος, πυγμή, δυναμικότητα, αυτοπεποίθηση, επιμονή, υπομονή, πειθαρχία, ομαδικό πνεύμα, υπευθυνότητα, συνέπεια, συγκαταβατικότητα είναι μερικές ιδιότητες που μπορεί να έχει από τη φύση της μια γυναίκα (αλλά και ένας άντρας). Ο κλάδος αυτός δίνει την ευκαιρία είτε να καλλιεργηθούν ενυπάρχουσες έμφυτες ιδιότητες (soft skills) είτε να αποκτηθούν αυτές οι δεξιότητες κατόπιν ατομικής-συλλογικής προσπάθειας και αφοσίωσης (hard skills).


Εβίτα: Η στρατιωτική εκπαίδευση αλλά και συνολικά η τετραετής διαβίωση στη σχολή εφοδιάζουν όλους τους σπουδαστές, και πόσο μάλλον τις γυναίκες, με δεξιότητες που ίσως να μην είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν ως πολίτες. Λόγου χάρη, μαθαίνεις να χειρίζεσαι και να συντηρείς οπλισμό, να διαβιώνεις στη φύση, να στήνεις σκηνές, να χρησιμοποιείς πυξίδα για τον προσανατολισμό σου και γενικά διδάσκεσαι όχι μόνο να επιβιώνεις υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, αλλά και να διατηρείς τη μαχητικότητά σου ακόμη και κάτω από αυτές, εκπληρώνοντας έτσι και τον σκοπό της αποστολής σου. Πέρα από τις πρακτικές αυτές δεξιότητες, οι μεγαλύτερες προκλήσεις για έναν αξιωματικό θεωρώ ότι έγκεινται στη διαχείριση του προσωπικού και την ηγεσία. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι δεν έχουμε γεννηθεί όλοι για να είμαστε ηγέτες. Ωστόσο, ως αξιωματικός καλείσαι συχνά να γίνεις ένας μικρός ηγέτης, όντας υπεύθυνος για μια ομάδα ανθρώπων, άλλοτε μικρή και άλλοτε μεγαλύτερη. Δυστυχώς, σε ένα κατεξοχήν ανδροκρατούμενο περιβάλλον δεν είναι λίγες οι φορές που οι γυναίκες δυσκολευόμαστε να επιβληθούμε πόσο μάλλον να «πείσουμε» μια ομάδα αντρών να πειθαρχήσει στις διαταγές μας ως αρχαιότερές τους. Η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, ειδικά υπό τις συνθήκες που επιβάλλει ένα αυστηρό στρατιωτικό περιβάλλον, είναι ίσως η πιο σημαντική δεξιότητα που προσφέρει ο στρατός στις γυναίκες κατά τη γνώμη μου, καθώς τις προετοιμάζει κατάλληλα ήδη από τη σχολή ώστε να αντιμετωπίσουν επιτυχώς πιθανά προβλήματα στην πορεία της στρατιωτικής τους καριέρας.





Σε κυρίευσε ποτέ ο φόβος του ότι εισβάλλεις σε έναν παραδοσιακά ανδροκρατούμενο χώρο;


Ειρήνη: Η αλήθεια είναι πως όχι, δεν μου πέρασε ποτέ σαν σκέψη. Θεωρώ η διάκριση αυτή των επαγγελμάτων με κριτήριο το φύλο και η αντίληψη περί ανδροκρατούμενων επαγγελμάτων είναι μια ξεπερασμένη αν όχι απαρχαιωμένη αντίληψη που η πραγματικότητα την διαψεύδει. Καθημερινά βλέπουμε γυναίκες σε ρόλους και θέσεις που θεωρούνταν παραδοσιακά ότι ανήκουν σε άνδρες όπως κρεοπώλες, μηχανικούς, επαγγελματίες οδηγούς κλπ. όπως και αντίστροφα άντρες σε «γυναικεία» επαγγέλματα όπως κομμωτές, αισθητικούς, μαιευτήρες (αντί μαιών).


Εβίτα: Θα έλεγα ότι λόγω της Νοσηλευτικής, που ήταν η ακαδημαϊκή κατεύθυνση της σχολής, η σχολή μου ήταν περισσότερο γυναικοκρατούμενη παρά ανδροκρατούμενη. Άλλωστε, η Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής (Σ.Α.Ν) ήταν η πρώτη παραγωγική σχολή Αξιωματικών γυναικών και οι πρώτοι άνδρες εισήχθησαν μόλις το 1990. Πλέον, οι πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στο στράτευμα κατέχουν υψηλόβαθμες στρατιωτικές και διοικητικές θέσεις, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως, εξαλείφοντας σταδιακά το στερεότυπο που θέλει τον στρατό συνυφασμένο με το αντρικό φύλο. Προσωπικά, η φύση μου ως γυναίκα δεν έχει αποτελέσει εμπόδιο στη μέχρι τώρα πορεία μου στον στρατό και ουδέποτε φοβήθηκα ότι υπολείπομαι σε κάποιον τομέα συγκριτικά με τους άρρενες συμμαθητές μου τόσο μέσα στη σχολή όσο και έξω από αυτήν πλέον.


«Δυστυχώς, σε ένα κατεξοχήν ανδροκρατούμενο περιβάλλον δεν είναι λίγες οι φορές που οι γυναίκες δυσκολευόμαστε να επιβληθούμε πόσο μάλλον να «πείσουμε» μια ομάδα αντρών να πειθαρχήσει στις διαταγές μας ως αρχαιότερές τους»


Γιατί μας συγκλονίζει ακόμη το ότι μία γυναίκα σήμερα επιλέγει να στρατευτεί;


Ειρήνη: Μάλλον γιατί δεν είναι υποχρεωμένη και η στράτευση για τους περισσότερους ισούται με υποχρέωση. Επίσης, ίσως γιατί θεωρείται μια αρκετά περιοριστική και δεσμευτική επαγγελματική επιλογή για κάποιον: έχεις μεταθέσεις, ολοήμερες υπηρεσίες, φοράς στολή, έχεις συγκεκριμένη και αρκετά προσεγμένη εμφάνιση (είσαι ξυρισμένος, έχεις πιασμένα μαλλιά κ.α.). Ο κόσμος φέρει ακόμα προκαταλήψεις για την παραδοσιακή διάκριση μεταξύ των επαγγελμάτων σε γυναικεία και ανδρικά όπως αναφέραμε και προηγουμένως. Θεωρούν ότι μια γυναίκα μπορεί να εξισορροπήσει την προσωπική της ζωή με την επαγγελματική μόνο μέσω συγκεκριμένων «γυναικείων» επαγγελμάτων και αυτό σχετίζεται κυρίως με τη μητρότητα και την οικογένεια.


Εβίτα: Τις τελευταίες δεκαετίες που ακολούθησαν τη χειραφέτηση του γυναικείου φύλου και την «ισότητα» των δύο φύλων, βλέπουμε καθημερινά γυναίκες να κατακτούν υψηλόβαθμες διοικητικές, πολιτικές και επιστημονικές θέσεις. Στην Ελλάδα, η «γυναίκα στρατιωτικός» πιστεύω ότι δεν προωθείται σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο σε άλλες χώρες, όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Με λύπη μου ομολογώ ότι δεν είναι λίγοι αυτοί που αγνοούν το γεγονός ότι πλέον γυναίκες φοιτούν σε παραγωγικές σχολές, καθώς από την ιστορία ελάχιστα γνωρίζουμε, λόγου χάρη, για τη συνδρομή Ελληνίδων Αξιωματικών το 1950 σε προωθημένα χειρουργεία του Κορεατικού Μετώπου στο πλαίσιο ελληνικής αποστολής. Η είσοδος, λοιπόν, των γυναικών στο στράτευμα είναι ένα γεγονός που έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετές δεκαετίες. Δυστυχώς όμως θεωρώ ότι δεν τυγχάνει της αναγνώρισης και της προώθησης που του αρμόζει γι’ αυτό ακόμη και στη σύγχρονη Ελλάδα μας κάνει εντύπωση ότι μια γυναίκα αποφασίζει να στρατευτεί. Ένας ακόμη λόγος είναι και η αντίληψη περί καλαισθησίας που είναι ταυτόσημη με το γυναικείο φύλο. Παραμένοντας πιστοί στα μεσογειακά πρότυπα, θεωρούμε ίσως ότι μια γυναίκα «τσαλακώνεται» στον στρατό, χάνοντας ένα μέρος της φινέτσας και της γοητείας που χαρακτηρίζουν το φύλο μας. Ωστόσο, πιστεύω ότι η κομψότητα και η θηλυκότητα δεν περιορίζονται στα ρούχα που φοράει μια γυναίκα, στο αν είναι βαμμένη ή στο χτένισμά της, αλλά είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό και σίγουρα η στολή δεν μπορεί παρά να το αναδεικνύει και να το ενισχύει.



Ποια είναι η θέση της γυναίκας μέσα στο σώμα; Πρέπει να αφομοιώσει πατριαρχικά πρότυπα για να γίνει αποδεκτή από τον στρατό ή αρκεί απλά το ότι είναι γυναίκα;


Ειρήνη: Αν και δεν προσδιορίζονται επίσημα έτσι επί της ουσίας, οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι εν μέρει πατριαρχικά οργανωμένες. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει διατελέσει γυναίκα σε ανώτατη ηγετική θέση όπως αυτή του Αρχηγού Επιτελείου. Αυτό το φαινόμενο είναι ευρύτερα γνωστό ως φαινόμενο της γυάλινης οροφής.


Οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι ένας χώρος ανδροκρατούμενος μέχρι και σήμερα. Οι πρώτες γυναίκες αξιωματικοί εισήλθαν στην ΣΣΕ (Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων) μόλις το 1991 και στην ΣΣΑΣ (Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων) μόλις το 1989. Μοιραία η γυναίκα καλείται καθημερινά να αποδείξει την αξία της και την ισοτιμία της σε σχέση με τους άνδρες. Ακριβώς επειδή περιτριγυρίζεται από άνδρες πρέπει να αποδιώξει από πάνω της κάθε στοιχείο θηλυκότητας και σεξουαλικότητας, πρέπει δηλαδή να ουδετεροποιηθεί χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα κακό.


Εβίτα: Η είσοδος των γυναικών στις παραγωγικές σχολές είναι γεγονός εδώ και κάποιες δεκαετίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την συμφιλίωση των μελών του σώματος με την εικόνα της γυναίκας στρατιωτικού και την σταδιακή αποδοχή της ως συναδέλφου. Ο στρατός σήμερα πιστεύω ότι έχει εκσυγχρονιστεί σε μεγάλο βαθμό και έχει καταφέρει να απαλλαγεί από τα πατριαρχικά πρότυπα και τα στερεότυπα των προηγούμενων αιώνων. Άλλωστε, ο στρατός είναι οι άνθρωποί του. Όσο αλλάζουν οι αντιλήψεις και εξαλείφονται οι προκαταλήψεις στην κοινωνία μας, τόσο θα βελτιώνεται και ο στρατός στο σύνολό του. Συνεπώς, η θέση της γυναίκας μέσα στο σώμα δεν διαφέρει πλέον από αυτήν ενός άνδρα και η ίδια δεν χρειάζεται να υιοθετήσει αναχρονιστικά, πατριαρχικά πρότυπα προκειμένου να γίνει αποδεκτή και να ανελιχθεί ιεραρχικά στο χώρο.




Θεωρείς πως η υποχρεωτική στράτευση των γυναικών, θα έλυνε το πρόβλημα της ισότητας των φύλων ή θα όξυνε παρωχημένα στερεότυπα και προκαταλήψεις;


Ειρήνη: Θεωρώ ότι ο νομοθέτης θεσπίζοντας ως μη υποχρεωτική την στράτευση των γυναικών ήξερε τι έκανε. Δεν είναι ασυμβίβαστες η φύση του επαγγέλματος με την θηλυκότητα και τη γυναίκα καθ’ αυτή απλώς ο νομοθέτης ήθελε να προλάβει δυσχέρειες που ενδεχομένως θα προέκυπταν καθιστώντας υποχρεωτική τη στράτευση των γυναικών, δυσχέρειες άρρηκτα συνδεδεμένες με τη μητρότητα και την εγκυμοσύνη. Ας σκεφτούμε πόσες γυναίκες θα κηρύσσονταν ότι διατελούν σε ανυποταξία επειδή είχαν οικογένεια και μικρά παιδιά που δεν μπορούσαν να αφήσουν για να καταταγούν ως οπλίτες.


Εξάλλου Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, στο άρθρο 6 του ν.705/1977 (Α' 279) «Περί Στρατεύσεως των Ελληνίδων» επιτρέπεται η εθελοντική κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις των Ελληνίδων ηλικίας από δέκα οκτώ έως τριάντα δύο ετών, ανεξαρτήτως καταστάσεως στην οποίαν τελεί η Χώρα, είτε προς εκπλήρωση στρατιωτικής υποχρέωσης, είτε για επαγγελματική σταδιοδρομία. Ακόμη, στο πλαίσιο της αναβάθμισης του θεσμού της Εθνοφυλακής, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας σε συνεργασία με το ΓΕΣ εξετάζουν τη δυνατότητα να υπηρετούν γυναίκες σε εθελοντική βάση στην Εθνοφυλακή και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.


Εβίτα: Προσωπικά, είμαι ένθερμος υποστηρικτής της άποψης ότι τα δύο φύλα πρέπει να αναγνωρίζονται όχι ως ίσα αλλά ως ισότιμα. Τούτο σημαίνει ότι θα πρέπει να τους παρέχονται ισότιμες ευκαιρίες και δικαιώματα, δίχως να υποβαθμίζονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι ανάγκες του κάθε φύλου στο βωμό αυτής της «ισότητας». Στο πλαίσιο αυτό, είμαι αρκετά επιφυλακτική απέναντι στην υποχρεωτική στράτευση των γυναικών διότι πιστεύω ότι αυτή μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στο ρόλο τους ως μητέρες, εφόσον η θητεία θα αφορά γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν γυναίκες που τεκνοποιούν νωρίτερα ή και αμέσως μετά την ενηλικίωσή τους, η υποχρεωτική θητεία τόσο της μητέρας όσο και του πατέρα θα επέσυρε αρκετά προβλήματα. Ακόμη πιο δύσκολη θα ήταν η αντιμετώπιση μιας εγκυμοσύνης κατά τη διάρκεια της θητείας μιας γυναίκας. Έχοντας κατά νου όλα τα παραπάνω πρακτικά ζητήματα θα έλεγα ότι η υποχρεωτική στράτευση των γυναικών μάλλον θα όξυνε την «ανισότητα» των δύο φύλων παρά θα την αποδυνάμωνε. Ωστόσο, πιστεύω ότι όσες γυναίκες επιθυμούν να στρατευτούν δεν θα έπρεπε να αποκλείονται, στα πλαίσια της ισότιμης πρόσβασης και των δυο φύλων στο στράτευμα.





Υπάρχει γυναικεία αλληλεγγύη και κατανόηση της μίας γυναίκας ως προς τις υπόλοιπες μέσα στον στρατό;


Ειρήνη: Ναι υπάρχει και χαίρομαι που στηρίζουμε και βοηθάμε η μία την άλλη. Υπάρχει μεγάλη αλληλεγγύη και από μερίδα αντρών που σκέφτονται ανοιχτά, χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις εντός αλλά και εκτός στρατού.