Λάμια μια Αρχαία Φόνισσα

Ενημερώθηκε: Απρ 7





Σύμφωνα με τους αρχαίους σχολιαστές της κωμωδίας του Αριστοφάνη "Ειρήνη" η Λάμια υπήρξε βασίλισσα της Λιβύης. Άλλοτε πάλι αναφέρεται πως υπήρξε κόρη του Βασιλιά της Αιγύπτου Βέλη και της Νύμφης Λιβύης που εμφανίζεται - βάσει μερικών πηγών - και ως μητέρα του πράγμα που κάνει τη Λάμια προϊόν αιμομιξίας και ετεροθαλή αδερφή του Αίγυπτου και του Δαναού. Οι αρχαίοι συγγραφείς την περιγράφουν ως πλάσμα απροσπέραστης ομορφιάς που αργότερα ερωτεύθηκε ο Δίας. Η αθέμιτη ένωσή της μαζί του εξόργισε την Ήρα η οποία της στέρησε όσα παιδιά γέννησε (τόσο εκείνα του Δία όσο και άλλων) είτε σκοτώνοντάς τα η ίδια είτε αναγκάζοντάς τη να γίνει μητροκτόνος. Το μένος της Λάμιας την τρέλανε οδηγώντας τη στην εθιστική συνήθεια του να κυκλοφορεί καλυμμένη με φύλλα κισσού και βρυωνίας και να αρπάζει τα μωρά πιο τυχερών σε μοίρα από κείνη γυναικών που τύχαινε να βρεθούν στο δρόμο της οδηγώντάς τα στη σπηλιά της για να τα καταβροχθίσει. Λέγεται ακόμα πως η εκδικητική της μανία ήταν τόσο μεγάλη που δύσκολα την αναγνώριζες από το παραμορφωμένο πια πρόσωπό της που θύμιζε σε όψη περισσότερο τέρας παρά άνθρωπο.


Στην προσπάθεια του να δώσει ένα τέλος σ’ αυτό, ο Δίας της έδωσε τη δυνατότητα να αφαιρεί τα μάτια της γεγονός που την καθιστούσε τυφλή κατά τη διάρκεια της μέρας όταν τα έβγαζε για να ξεκουραστεί ή όταν κατάπινε γενναίες ποσότητες κρασιού, κάτι που έδωσε μια ανάσα στους πολίτες που δεν ανησυχούσαν πια συνεχώς για τα παιδιά τους. Σε μια άλλη εκδοχή, η αφαίρεση των ματιών της ταυτίζεται με μια πράξη στοργής κατά την οποία ο Δίας φαίνεται πως θέλησε να απαλύνει τον πόνο της Λάμιας αφού η Ήρα την καταράστηκε και με αϋπνία.


Η ιστορία της, περνώντας από γενιά σε γενιά, κατόρθωσε να την κάνει την πιο τρομακτική φιγούρα στην Αρχαία Ελλάδα ταυτίζοντάς τη σε ορισμένες περιπτώσεις και με τη Μορμώ [Πβ. μόρμη = χαλεπή, μύρμος = φόβος] μία γριά σε όψη γυναίκα, με λυκίσιο ή σκυλίσιο πρόσωπο που έστελνε η θεά Εκάτη από τον Άδη. Οι γυναίκες της Αθήνας, μάλιστα, αναφέρονταν συχνά σε κείνη όταν ήθελαν να τρομοκρατήσουν τα άτακτα παιδιά τους και να επιβάλλουν καλούς τρόπους ή πειθαρχία. Άλλοτε πάλι περιγράφεται από τις πηγές πως εξελίχθηκε σε σούκουμπους ή δαίμονα της Κόλασης που καταλαμβάνει γυναικεία σώματα κυνηγώντας άνδρες και κλέβοντας τις ψυχές τους μέσω της σεξουαλικής πράξης ή ρουφώντας το αίμα τους καθώς εκείνοι κοιμούνται (οι επονομαζόμενες στη δεύτερη περίπτωση λάμιες). Ο σοφιστής Φλάβιος Φιλόστρατος στο έργο του "Απολλώνιος ο Τυανεύς" αναφέρεται σε κείνη ως δαίμονα που με τη μορφή γυναίκας, αποπλανούσε νεαρούς άνδρες για να τους καταβροχθίσει. Αιώνες αργότερα ο Άγγλος ρομαντικός λυρικός ποιητής Τζων Κητς, εμπνευσμένος από την ιστορία της, θα συνθέσει το 1819 τη δική του ποιητική Λάμια.


Η Λάμια υπήρξε γυναίκα όπως πολλές άλλες. Η κακοποίηση που υπέστη από τον Δία δεν στάθηκε ικανή στα μάτια της Ήρας έτσι ώστε να συσπειρωθεί μαζί της. Αντίθετα, ο μύθος παρουσιάζει την Ήρα ως ζηλιάρα γυναίκα που στρέφεται ενάντια στο θύμα και όχι στο θύτη ενώ ουδέποτε εκείνη κοίταξε να συνάψει δεσμό ή να συνευρεθεί ερωτικά με έναν Θεό. Ο Δίας από την άλλη εμφανίζεται ως ένας άνδρας που νοιάζεται για τη Λάμια και την ευτυχία της. Η δυνατότητα που της δίνει, να αφαιρεί τα μάτια της, θεωρείται πράξη αγάπης παρά πράξη μίσους που ακόμα και συμβολικά μας δείχνει την ανάγκη του να εθελοτυφλούμε στην κακοποίηση παρά να την κοιτάζουμε κατάματα. Η Λάμια από πλευράς της παρουσιάζεται στερεοτυπικά ως πλάσμα εξαίρετης ομορφιάς σαν αυτό τελικά να αποτελεί δικαιολογία για την κακοποίησή της. Η Λάμια είναι μια φόνισσα, ας μη μείνουμε όμως να κοιτάμε το δέντρο αλλά το δάσος. Πίσω ακόμα από αυτή της την ταυτότητα είναι μία γυναίκα στιγματισμένη και τραυματισμένη που τιμωρείται άδικα για τις πράξεις του Δία. Σκοτώνοντας εξ αναγκασμού τους καρπούς της, πνίγει σταδιακά κάθε κομμάτι της δικής της ύπαρξης. Απαρηγόρητη πια θα γίνει με τη σειρά της ο θύτης σε μια κοινωνία γυναικών που αποτυγχάνει να δει το πρόβλημα της το οποίο τελικά δεν διαφέρει και πολύ από το πρόβλημα όλων των γυναικών. Αντίθετα, ο χαρακτήρας της οδηγείται στο περιθώριο, αποξενώνεται και τελικά αποκτά χαρακτηριστικά μύθου που ενισχύει τη διάκρισή της, της προσδίδει αντιθετικές ποιότητες μέσα στο χρόνο και τελικά την απομακρύνει από την ιδιότητα και το ρόλο της γυναίκας. Πίσω από κάθε Λάμια πλανεύτρα, τέρας ή δαίμονα δεν βρίσκεται παρά η καταπιεσμένη φωνή μιας γυναίκας στην οποία ποτέ δεν δώσαμε την ευκαιρία να μιλήσει.


Πηγές | Theogonia, Greek Mythology, Britannica, Wikipedia, Greek Language, Urban Dictionary

26 προβολές0 σχόλια