Μία Συζήτηση για την Έμφυλη Βία με την Ελεάννα Χαραλαμπίδου

Ενημερώθηκε: Μαρ 7



Η Ελεάννα Χαραλαμπίδου είναι τελειόφοιτη φοιτήτρια του τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στο πλαίσιο της πτυχιακής της εργασίας αποφάσισε, λίγους μήνες πριν, να πραγματευθεί το ζήτημα της βίας κατά των γυναικών και πώς αυτό καλύφθηκε από την Ελληνική Τηλεόραση κατά τα έτη 2019-2020 με ένα βίντεο-δοκίμιο.


Μέσα από τα παραδείγματα τεσσάρων διαφορετικών γυναικών, η Ελεάννα ανάδειξε με τη σειρά της ένα φαινόμενο για το οποίο κανείς μέχρι σήμερα δεν περίμενε πως θα ακουγόταν τόσο ηχηρά. Πάμε να ακούσουμε τι έχει να δηλώσει:


Ποιες είναι οι κυρίαρχες τάσεις των ΜΜΕ στην αναπαράσταση της έμφυλης βίας;


Καταρχάς, η πιο συχνή πρακτική των ΜΜΕ και ειδικά της τηλεόρασης είναι να παρουσιάζουν την αφορμή της πράξης έμφυλης βίας ως αιτία. Με αυτόν τον τρόπο υποβιβάζουν την αξία της πράξης του θύτη και δημιουργούν μια ψευδαίσθηση ότι το εκάστοτε έγκλημα προκλήθηκε από ένα μήνυμα, ένα τηλεφώνημα ή έναν τσακωμό. Πολλές φορές και ειδικά όταν ο θύτης είναι ένα κοντινό πρόσωπο του θύματος, κάτι τέτοιο αποτελεί την αφορμή της πράξης βίας και φυσικά δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη πράξη, αλλά για επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Ωστόσο, τα κανάλια επιλέγουν να εστιάσουν στην πληροφορία που θα εξασφαλίσει τηλεθέαση.


Άλλη μία κυρίαρχη τάση, αφορά στην καταγωγή του θύτη, αν δεν είναι ελληνική, η οποία τονίζεται σε τεράστιο βαθμό από τα μέσα. Αυτό γίνεται ώστε να προβληθεί η άποψη ότι τέτοιου είδους πράξεις σχετίζονται με την διαφορετική εθνικότητα και δεν αντιπροσωπεύουν την ελληνική νοοτροπία.


Μια ιδιαίτερα διαδεδομένη τάση των ΜΜΕ είναι να επιρρίπτουν ευθύνες στο θύμα ή να δικαιολογούν τον θύτη. Αυτό γίνεται με κλασικούς τίτλους όπως «παθολογική ζήλια», «έγκλημα πάθους», «ψυχολογικά προβλήματα», «η αγάπη του όπλισε το χέρι». Με αυτό τον τρόπο, τα μέσα προβάλουν την πράξη βίας ως μια κατάσταση στην οποία συμμετείχε το θύμα ή ως ένα μέρος μιας «οικογενειακής τραγωδίας» ή μιας «ιστορίας αγάπης», με αποτέλεσμα και πάλι την μείωση της αξίας της πράξης βίας.


Είναι η άγνοια ή η εμπορικότητα που οδηγεί τα μέσα ενημέρωσης να διαστρεβλώνουν τα γεγονότα;


Θεωρώ κυρίως η εμπορικότητα, καθώς τα μέσα ενημέρωσης αποζητούν τη δημοσιότητα και την προτίμηση του κοινού, επομένως η πλειονότητά τους προβάλει τις πτυχές ενός γεγονότος που θα προσελκύσει το μεγαλύτερο μέρος του. Στόχος τους δεν είναι να παρουσιαστεί το γεγονός όσο πιο αντικειμενικά γίνεται, αλλά να τονιστούν τα δεδομένα που θα τραβήξουν την προσοχή του κόσμου και θα εξασφαλίσουν την τηλεθέαση ή τις αγορές. Για παράδειγμα, σε ένα περιστατικό γυναικοκτονίας, τέτοια στοιχεία μπορεί να είναι μεταξύ άλλων κάτι ασυνήθιστο στον τρόπο με τον οποίο διαπράχθηκε το έγκλημα ή προσωπικές πληροφορίες για το θύμα που δεν προσδίδουν στην υπόθεση. Τα δεδομένα αυτά, οι τίτλοι όπως και ο χρόνος ή η έκταση των ρεπορτάζ επιλέγονται σκόπιμα από τα μέσα ενημέρωσης και καθορίζουν την αξία της είδησης.



Παρόλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει και η άγνοια, θα έλεγα περισσότερο στις ενημερωτικές-ψυχαγωγικές εκπομπές, οι παρουσιαστές των οποίων δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις ή είναι εντελώς ανενημέρωτοι. Παρουσιάζοντας ένα «ελαφρύ» περιεχόμενο, δεν μπαίνουν στη διαδικασία να επεξεργαστούν και να φιλτράρουν όσα λένε με αποτέλεσμα να θίγουν ιδιαίτερα σοβαρά και σημαντικά ζητήματα στο πλαίσιο του «χαζολογήματος».


Υπάρχει, τελικά, τρόπος να διασφαλίσουμε ΜΜΕ που μορφώνουν αντί να παραμορφώνουν τους θεατές σχετικά με τα θύματα της έμφυλης βίας;


Ο τρόπος είναι η σωστή έρευνα από την πλευρά των μέσων για όποιο γεγονός παρουσιάζουν. Σχετικά με την έμφυλη βία, από το 2019 γίνεται συγκέντρωση και δημοσιοποίηση πραγματικών στατιστικών στοιχείων από το Παρατηρητήριο για την Ισότητα των Φύλων της Γενικής Γραμματείας Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων. Εκεί, υπάρχουν αριθμοί και στοιχεία για τα είδη της βίας που καταγγέλλονται κάθε χρόνο, τη σχέση θύματος-θύτη, την ηλικία και την οικογενειακή κατάσταση.


Με βάση λοιπόν αυτά τα νούμερα, τα μέσα θα έπρεπε να παρουσιάζουν τα περιστατικά αυτά συμπεριλαμβάνοντάς τα στο ευρύτερο φαινόμενο της έμφυλης βίας και όχι ως μεμονωμένες περιπτώσεις ή ατυχήματα. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να προβάλουν μόνο τα στοιχεία που προσδίδουν στην υπόθεση και όχι να γίνεται «πόλεμος» μεταξύ τους για το ποιος θα προβάλλει τις περισσότερες λεπτομέρειες της πράξης βίας ή τις περισσότερες προσωπικές πληροφορίες του θύματος. Οφείλουμε να εστιάζουμε στο βαθύτερο λόγο που γίνονται αυτές οι πράξεις για να κατανοήσουμε το πρόβλημα και να συμβάλουμε στην εξάλειψή του, μέσω της ενημέρωσης.

Πορίσματα της πρώτης ετήσιας έκθεσης για τη βια κατά των γυναικών από την πρώην ΓΓΟΠΙΦ - Δεκεμβριος 2020



Τι ήταν αυτό που σε παρότρυνε να ασχοληθείς με το ζήτημα της έμφυλης βίας στην πτυχιακή σου;


Είμαι πολύ ευαισθητοποιημένη σε σχέση με τα έμφυλα ζητήματα και μέσω της σχολής μου ήθελα να αναδείξω αυτό το φαινόμενο, να δείξω τα νούμερα των θυμάτων, τουλάχιστον όσων καταγγέλλουν την βία που δέχονται, ώστε να καταλάβει όποι@ την διαβάσει ή την δει , τη διάσταση του προβλήματος. Φυσικά, ένα χρόνο πριν που δήλωσα το θέμα της εργασίας μου δεν περίμενα ότι τώρα πια τα πράγματα θα είχαν αλλάξει, ότι τα μέσα θα πρόσφεραν πια μια διαφωτιστική πληροφόρηση σχετικά με το θέμα της βίας κατά των γυναικών, αλλά και όλων των θυμάτων. Είμαι πολύ χαρούμενη με το γεγονός ότι αν δήλωνα τώρα το θέμα της εργασίας μου θα αφορούσε το κίνημα του Me Too, που ανθίζει πλέον στην Ελλάδα.


Μπορεί το βίντεο-δοκίμιο σου να απαντήσει στο φλέγον ερώτημα της εποχής μας του “γιατί μιλάνε τώρα οι γυναίκες και οι άνδρες;”


Πιστεύω, η εργασία μου αποτελεί μια απάντηση αυτού του ερωτήματος. Συγκεκριμένα, μέσω της πτυχιακής μου, έδειξα στατιστικά στοιχεία για τα θύματα έμφυλης βίας, από τα οποία συμπέρανα ότι ενώ τα περιστατικά σωματικής και ψυχολογικής βίας ή σεξουαλικής παρενόχλησης αποτελούν την πλειονότητα των καταγγελιών, τα μέσα δεν τα παρουσίαζαν ποτέ. Επέλεγαν τα πιο ηχηρά θέματα όπως οι γυναικοκτονίες, τις οποίες παρουσίαζαν ως δολοφονίες και όχι ως γυναικοκτονίες, και γενικά θέματα που όπως προείπα θα κινούσαν το ενδιαφέρουν του κοινού. Επομένως, όταν δεν γίνεται ποτέ αναφορά σε αυτά τα ζητήματα πρώτα στην κοινωνία, αλλά και στα μέσα που εκπροσωπούν την κοινωνία στο δημόσιο λόγο, πώς περιμένουμε να βγει ένα θύμα να μιλήσει για ό,τι του συνέβη; Ακόμα και στις περιπτώσεις βιασμών που προβάλλονταν έως τώρα στα μέσα, ακουγόταν κάθε φορά το ενδεχόμενο η πράξη να έγινε με τη συναίνεση του θύματος, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί αυτό. Πώς λοιπόν θα έβρισκε το θάρρος ένα θύμα να μιλήσει για την βία που υπέστη, αφού η αμφισβήτηση ήταν πάντα παρούσα στην κοινωνία, αλλά και στα μέσα; Αυτό που πιστεύω εγώ είναι ότι τώρα ήρθε επιτέλους η στιγμή να αρχίσουμε να μιλάμε, αλλά να μην σταματήσουμε ποτέ.



Πώς ένιωσες ερχόμενη σε επαφή με υλικό που συχνά εργαλειοποιεί και γελοιοποιεί τις γυναίκες; Πείσμωσες ή τρομοκρατήθηκες για το τελικό αποτέλεσμα;


Για να ολοκληρώσω την εργασία μου χρειάστηκε να δω αμέτρητες φορές τα τηλεοπτικά αποσπάσματα που διάλεξα να αναλύσω. Η αλήθεια είναι ότι κάθε φορά που έβλεπα ορισμένα από αυτά θύμωνα το ίδιο. Θύμωνα με την έλλειψη παιδείας που χαρακτηρίζει κάποια άτομα της τηλεόρασης και με το βήμα που τους δίνεται ακόμα και σήμερα. Δυστυχώς, μετά από την έρευνα που έκανα είχα να σχολιάσω πάρα πολλά, διότι ειδικά η Ελληνική Τηλεόραση ασφυκτιά από σεξιστικές απόψεις, από λανθασμένη διαχείριση των καταστάσεων και φυσικά από προκαταλήψεις. Όλα αυτά, πηγάζουν τόσο από την πατριαρχία που την διακατέχει όσο και από την ανάγκη της για τηλεθέαση και νούμερα.


Τι θα συμβούλευες τους θεατές του βίντεο-δοκιμίου σου;


Θα έλεγα να σφίξουν τα δόντια και να το δουν. Σε πολλά σημεία μπορεί να θυμώσουν, να στεναχωρηθούν, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι θα προβληματιστούν με όσα θα δουν. Αξίζει να ξεφεύγουμε από την επιφάνεια των πραγμάτων, να εμβαθύνουμε, να παρατηρούμε και να βρίσκουμε τα υποβόσκοντα νοήματα που υπάρχουν. Τα λίγα λεπτά στα οποία παρουσιάζεται μια είδηση στην τηλεόραση κρύβουν από πίσω μια ολόκληρη νοοτροπία.


Μπορείτε να δείτε τη δουλειά της πατώντας εδώ.

ή εδώ


#authors #authorsteam #feminism #women #gender #violence #news #representation #metoo




155 προβολές0 σχόλια