«Τα Πόδια του Λωτού»: Ένα Σύμβολο Καταπίεσης της Γυναίκας στην Κίνα επί Αιώνες




Η καταπίεση των γυναικών ανά τους αιώνες αποτελεί ένα βέβαιο δεδομένο για τη σύγχρονη κοινωνία. Όσον αφορά, μάλιστα, το χώρο της ένδυσης, στις χώρες της Ανατολής υπάρχουν έως και σήμερα αντίστοιχα "σημεία", μεταξύ άλλων, ο φερετζές και η μπούρκα -αν και συχνά η καταπίεση που επιφέρουν αμφισβητείται από τις ίδιες τις γυναίκες που τα φορούν όπως και από μερικές φωνές του φεμινιστικού κινήματος που τα θεωρούν αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξης εκείνων.


Στις Δυτικές κοινωνίες, από την άλλη, σύμβολο καταπίεσης αποτέλεσαν για αιώνες οι κορσέδες που μακροπρόθεσμα προκαλούσαν αναπνευστικά προβλήματα, σπάσιμο των πλευρών και συρρίκνωση του σώματος.


Επιπλέον, ιδιαίτερη ήταν η καταπίεση των γυναικών, τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του ’60, κατά την οποία έκανε την επαναστατική της εμφάνιση η μίνι φούστα. Αν και είχαν γίνει παλαιότερα προσπάθειες για ελάττωση του μήκους των ρούχων τους, οι γυναίκες ζούσαν περιορισμένες, αναγκασμένες να φορούν μακριά ρούχα που κάλυπταν όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα τους, ώστε να συμβαδίζουν με τις συνθήκες «καθωσπρεπισμού» που κυριαρχούσαν.


Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε την πιο σημαντική και βίαιη μορφή περιορισμού των γυναικών, τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, μια πρακτική από την οποία, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κινδυνεύουν περίπου 68 εκατομμύρια κορίτσια σε όλο τον κόσμο μέχρι το 2030.



Ένας συνδυασμός επικυριαρχίας της εμφάνισης και ταυτόχρονα της σωματικής κακοποίησης και παραμόρφωσης του σώματος της γυναίκας αποτελεί και το «δέσιμο των ποδιών» ή αλλιώς τα «πόδια του λωτού» όπως αυτό επικράτησε στην Κίνα.


Το δέσιμο των ποδιών, αποτελούσε μία παραδοσιακή πρακτική για τις γυναίκες της Κίνας από τον 10ο έως τον 20ο αιώνα. Κατά την παράδοση αυτή, τα κορίτσια υποχρεώνονταν να φορούν παπούτσια όσο το δυνατόν μικρότερα, ώστε να δείχνουν περισσότερο όμορφες. Αυτό το πετύχαιναν με το σφιχτό δέσιμο των ποδιών τους με επιδέσμους μέχρι, τελικά, να αποκτήσουν σχήμα λωτού. Σύμφωνα με την παράδοση, το μικρό πόδι φανέρωνε πλούτο και η γυναίκα που το πετύχαινε δεν χρειαζόταν να εργαστεί για να ζήσει. Γινόταν, έτσι, ευκολότερο για εκείνη να εξασφαλίσει στο μέλλον έναν πετυχημένο γάμο.


Επρόκειτο για μία μακροχρόνια διαδικασία, η οποία ξεκινούσε από την ηλικία των 4 ετών, πριν τα πόδια του κοριτσιού αναπτυχθούν πλήρως. Η διαδικασία ήταν τόσο επώδυνη που έχει χαρακτηριστεί βασανιστική από όσες γυναίκες το βίωσαν. Συγκεκριμένα, αναγκάζονταν να τυλίγουν τα πόδια τους με πολύ σφιχτούς επιδέσμους, με αποτέλεσμα τα οστά των ποδιών να σπάνε και να παραμορφώνονται, μέχρι να πάρουν το σχήμα λωτού. Έτσι, θα μπορούσαν πια να φορέσουν τα μικροσκοπικά παραδοσιακά παπούτσια όχι όμως δίχως αντίτιμο.


Μερικές από τις χρόνιες επιπτώσεις της πρακτικής που σημειώνονται στη βιβλιογραφία είναι: οι μακροχρόνιοι πόνοι στα πόδια και η δυσκολία στο περπάτημα και την κίνηση. Παρόλα αυτά, πολλές γυναίκες παρέμειναν δραστήριες ακόμα και μετά το δέσιμο των ποδιών τους. Δούλευαν σε χωράφια, διένυαν μεγάλες αποστάσεις περπατώντας, χόρευαν και γενικότερα φρόντιζαν να απασχολούνται από το να παραμένουν αδρανείς.



Γύψινο μοντέλο που δείχνει την παραμόρφωση του ποδιού εξαιτίας του δεσίματος.



Ιστορία και προέλευση


Υπάρχουν πολλές ιστορίες σχετικά με τις απαρχές της παράδοσης. Σύμφωνα με μία από τις πιο διαδεδομένες, κατά τη Δυναστεία των Qi του Νότου, ο Αυτοκράτορας Xiao Baojuan εντυπωσιάστηκε από την ερωμένη του, PanYunu, όταν εκείνη χόρεψε ξυπόλητη στο δάπεδο, πάνω στο οποίο ήταν ζωγραφισμένοι λωτοί. Τότε ο Αυτοκράτορας αναφώνησε

«ο λωτός ξεπηδά από κάθε της βήμα!».


Αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η Pan Yunu έδεσε ποτέ τα πόδια της, η ιστορία συνέβαλε στην ανάδειξη των όρων «πόδια του λωτού» ή «χρυσός λωτός».


Σύμφωνα με μια άλλη παραδοσιακή ιστορία, κατά τον 10ο αιώνα ο

Αυτοκράτορας Li Yu της Δυναστείας των Tang του Νότου, έφτιαξε έναν χρυσό λωτό ύψους περίπου 2 μέτρων, διακοσμημένο με πολύτιμα πετράδια και πέρλες. Στη συνέχεια, ζήτησε από την ερωμένη του Yao Niang να δέσει τα πόδια της με επιδέσμους στο σχήμα του μισοφέγγαρου και να χορέψει στις μύτες των ποδιών της για εκείνον. Ο χορός της λέγεται ότι ήταν τόσο αξιοθαύμαστος, που πολλές γυναίκες προσπάθησαν να τη μιμηθούν. Έτσι, το δέσιμο των ποδιών ξεκίνησε από τις υψηλότερες κοινωνικές τάξεις, όμως στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε ολόκληρο το βασίλειο της Κίνας.

Οι πρώτες αναφορές για το δέσιμο των ποδιών φαίνεται πως έγιναν κατά το 1100, με τη Δυναστεία των Song, όπου στις πρώτες καταγραφές αναφερόταν πως το πόδι έπρεπε να αποκτήσει τη μορφή αψίδας και να είναι πολύ μικρό. Μέχρι τον 14ο αιώνα το δέσιμο των ποδιών ήταν μια ιδιαίτερα διαδεδομένη πρακτική μεταξύ των «ευγενών» οικογενειών, η οποία με τη σειρά της φανέρωνε την κοινωνική τους τάξη. Ωστόσο, αργότερα, διαδόθηκε και στον ευρύτερο πληθυσμό, αφού την πρακτική υιοθέτησαν πολίτες και ηθοποιοί. Κατά τον 19ο αιώνα περίπου το 40-50% των γυναικών της Κίνας είχαν δεμένα πόδια, ενώ στις υψηλές κοινωνικές τάξεις το ποσοστό ανερχόταν στο 100%.


Γιατί όμως το έκαναν;


Το δέσιμο των ποδιών αποτελούσε σύμβολο ομορφιάς για τις γυναίκες της Κίνας, ενώ τις εξασφάλιζε και έναν πετυχημένο γάμο. Ακόμη, σε ορισμένες περιοχές, οι γυναίκες κατώτερων κοινωνικών τάξεων, μέσω της πρακτικής αυτής είχαν την ευκαιρία να παντρευτούν κάποιον άνδρα υψηλότερης κοινωνικής τάξης.


Παρόλα αυτά, στο βιβλίο “Bound Feet Young Hands” των Laurel Bossen και Hill Gates, στο οποίο καταγράφηκαν συνεντεύξεις από 1.800 ηλικιωμένες γυναίκες της Κίνας, δίνεται μία άλλη εκδοχή του φαινομένου. Σύμφωνα με τις συνεντεύξεις, λοιπόν, τα κορίτσια αναγκάζονταν να δένουν τα πόδια τους για οικονομικούς λόγους, ακόμα και αν λεγόταν στις ίδιες ότι έτσι θα γίνονταν περισσότερο ποθητές για γάμο. Με αυτόν τον τρόπο έμεναν στο σπίτι και βοηθούσαν στην παραγωγή αγαθών όπως νήματα, υφάσματα, χαλιά, παπούτσια και δίχτυα ψαρέματος, από τα οποία εξαρτιόταν η οικογένεια για να εξασφαλίσει έσοδα.


Γυναίκα με "παπούτσια λωτού" στην Γιουνάν της Κίνας


Και στις δύο περιπτώσεις όμως παρατηρούμε έναν μεγάλο περιορισμό και εξαναγκασμό των γυναικών να παραμορφώσουν το σώμα τους για να ικανοποιήσουν τον σύζυγο ή την οικογένειά τους. Το γεγονός, βέβαια, ότι οι γονείς επέβαλαν αυτή την πρακτική στα νεαρά κορίτσια με τη βία φανερώνει το βαθμό καταπίεσης και ανελευθερίας που χαρακτήριζε τις οικογένειες της Κίνας, ιδιαίτερα στην επαρχία.



Τα πόδια του λωτού ως σύμβολο ομορφιάς


Για τους Κινέζους τα δεμένα πόδια αντιπροσώπευαν την ομορφιά της γυναίκας. Θεωρούσαν ότι μία γυναίκα με δεμένα πόδια θα ήταν ικανότερη σύζυγος αλλά και ότι η κίνησή της θα ήταν περισσότερη εκλεπτυσμένη και κομψή. Αξίζει να αναφερθεί πως υπήρχαν σχετικοί τίτλοι, ανάλογα με το μέγεθος των ποδιών των γυναικών, όπως «χρυσοί λωτοί» για τα μικρότερα πόδια, «ασημένιοι λωτοί» και «χάλκινοι λωτοί», που όριζαν το βαθμό στον οποίο μία γυναίκα ήταν επιθυμητή για γάμο. Επιπλέον, πολλοί θεωρούσαν τα δεμένα πόδια ως ερωτικό σημείο στη γυναίκα, ενώ άλλοι δεν επιθυμούσαν να τα δουν γυμνά, με αποτέλεσμα να είναι μονίμως τυλιγμένα. Τέλος, για κάποιους άλλους τα δεμένα πόδια θεωρούνταν το πιο προσωπικό σημείο της γυναίκας.


Παρά τη μυθική και ρομαντική εικόνα που έντυνε τα πόδια του λωτού, η διαδικασία ήταν τρομακτικά επώδυνη, ενώ το πιο συχνό πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες ήταν οι μολύνσεις στα πόδια, τα δάχτυλα και τα νύχια. Επιπλέον, τα οστά των ποδιών έσπαγαν πολλές φορές ανά τα χρόνια, ενώ μπορεί να επηρεαζόταν και η περιοχή των γοφών, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να αδυνατούν ακόμα και να σταθούν όρθιες. Τέλος, το δέσιμο των ποδιών οδηγούσε, συχνά, σε παράλυση και μυϊκή ατροφία.



Εικόνα από «παπούτσι λωτού»


Αντιδράσεις


Οι πιο έντονες αντιδράσεις κατά των ποδιών του λωτού εκφράστηκαν από Κινέζους συγγραφείς κατά τον 18ο αιώνα και από Χριστιανούς ιεραποστόλους τον 19ο. Οι τελευταίοι, χαρακτήρισαν την πρακτική αυτή βαρβαρική και τόνιζαν το γεγονός ότι κανένας άλλος πολιτισμός δεν τελούσε το συγκεκριμένο έθιμο.


Η παλαιότερη κοινότητα κατά του δεσίματος των ποδιών ονομαζόταν “Jie Chan Zu Hui”. και συγκροτήθηκε το 1874 στην επαρχιακή πόλη της Κίνας, Σιαμέν από 60 - 70 γυναίκες τις οποίες οργάνωσε ο ιεραπόστολος John MacGowan. Οι γυναίκες αυτές έδωσαν υπόσχεση ότι δεν θα έδεναν τα πόδια στις κόρες τους ούτε θα άφηναν τους γιους τους να παντρευτούν γυναίκες με δεμένα πόδια. Στη συνέχεια συγκροτήθηκαν ακόμα περισσότερες κοινότητες σε όλη τη χώρα, με τα μέλη τους να υπολογίζονται σε 300.000 συνολικά. Ωστόσο, οι λόγοι τους ήταν περισσότερο πρακτικοί παρά φεμινιστικοί, καθώς υποστήριζαν ότι η κατάργηση του δεσίματος θα επέφερε βελτίωση της υγείας τους και κυρίως αποτελεσματικότερη εργασία. Κάποιοι, μάλιστα, υποστήριζαν ότι η πρακτική αυτή έπρεπε να καταργηθεί διότι δημιουργούσε ένα αδύναμο έθνος, καθώς οι αδύναμες γυναίκες μεγάλωναν αδύναμους γιους.


Η επίδραση του φεμινισμού


Τα πόδια του λωτού θεωρούνταν από τις φεμινίστριες μια καταπιεστική πρακτική που διαιώνιζε την κουλτούρα του σεξισμού και της ανισότητας, ενώ για τις περισσότερες αποτελούσε μια μορφή βίας κατά των γυναικών. Συγκεκριμένα, εκτός από τη σκληρότητα της διαδικασίας, οι γυναίκες αναγκάζονταν να εξαρτώνται πλήρως από τους συζύγους τους και τις οικογένειές τους, όπως και να απομονώνονται στα σπίτια τους.



Η περίπτωση της QiuJin (1875-1907)

Τον 20ο αιώνα, μία από τις πρώιμες φεμινίστριες της Κίνας, η Qiu Jin ξεκίνησε την επανάστασή της λύνοντας πρώτα τα δικά της πόδια και στη συνέχεια πολεμώντας για την κατάργηση της ίδιας της μεθόδου. Υποστήριζε ότι οι γυναίκες διατηρώντας τα πολύ μικρά πόδια του λωτού αποκτούσαν χαρακτηριστικά δουλοπρέπειας και φυλάκιζαν τους εαυτούς τους μέσα στα σπίτια τους. Πίστευε ότι οι γυναίκες έπρεπε να χειραφετηθούν, να ελευθερωθούν από την καταπίεση και να γίνουν ανεξάρτητες μέσω της εκπαίδευσης και της φυσικής και πνευματικής τους ανάπτυξης.


Η QiuJin (1875-1907) υπήρξε συγγραφέας, ποιήτρια και σημαντική φεμινίστρια. Εκτελέστηκε το 1907 στην προσπάθειά της να καταρρίψει τη Δυναστεία των Qing.



Η Qiu Jin υπήρξε πρωτοπόρος του γυναικείου κινήματος της Κίνας και αγωνίστηκε έντονα για τη δημοκρατία και το φεμινισμό. Εκτός από το λύσιμο των ποδιών προασπιζόταν τα δικαιώματα των γυναικών, όπως την ελευθερία στο γάμο και στην εκπαίδευση. Έγινε διευθύντρια σε σχολείο για γυναίκες ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να οργανώσει επαναστάτες για να ανατρέψει τη Δυναστεία των Qing. Στην ηλικία των 31 ετών εκτελέστηκε από τις Αρχές ενώ μέχρι σήμερα θεωρείται ηρωίδα και μάρτυρας της δημοκρατίας και του φεμινισμού.


Άγαλμα της Qiu Jin δίπλα στη λίμνη West Lake στο Hangzhou.



Κατάργηση της πρακτικής (1912)


Η κατάργηση των ποδιών του λωτού ήρθε με την πτώση της Δυναστείας των Qing στις αρχές του 20ου αιώνα. Συγκεκριμένα, το 1912 η Δημοκρατία της Κίνας απαγόρευσε με νόμο τη μέθοδο, καθώς συμβόλιζε την οπισθοδρομικότητα της Κίνας. Μάλιστα, λόγω του ότι δεν εφαρμόστηκε άμεσα από τους πολίτες, η κυβέρνηση προχώρησε σε επιθεωρήσεις και πρόστιμα.


Την απαγόρευση του δεσίματος των ποδιών ακολούθησε και η Κομμουνιστική Κίνα εξαλείφοντας το φαινόμενο, με την τελευταία καταγεγραμμένη περίπτωση να χρονολογείται το 1957. Τελικά, μέχρι σήμερα μόνο κάποιες ηλικιωμένες γυναίκες στην Κίνα έχουν ακόμη δεμένα πόδια, ενώ το 1999 έκλεισε και η τελευταία βιομηχανία που έφτιαχνε τα λεγόμενα «παπούτσια του λωτού».



Είναι ιδιαίτερα θετικό και αισιόδοξο το γεγονός ότι η πρακτική του δεσίματος των ποδιών έχει καταργηθεί και ότι οι γυναίκες κατάφεραν να απαλλαχθούν από αυτή τη βασανιστική μέθοδο η οποία συνδύαζε την καθήλωση και την απομόνωση με μακροχρόνιους πόνους στο σώμα. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως την ελευθερία που στερήθηκαν οι γυναίκες του τότε, αναφορικά με την αυτοδιάθεση του σώματός τους, στερούνται οι γυναίκες ακόμα και σήμερα σε πολλές χώρες του κόσμου για λόγους που σχετίζονται με την κοινωνική πίεση, τη θρησκεία ή με εξιδανικευμένες απόψεις περί ομορφιάς και αγνότητας.


Γυναίκα με "πόδια λωτού"


#authorsteam #authors #women #feminism #gender #footbinding #china



Πηγές και Οπτικό Υλικό


· https://en.wikipedia.org/wiki/Foot_binding

· https://en.wikipedia.org/wiki/Qiu_Jin

· https://www.cnn.gr/focus/story/81730/ta-podia-toy-lotoy-o-pragmatikos-logos-poy-oi-kinezes-edenan-ta-podia-toys

· https://edition.cnn.com/2017/05/21/health/china-foot-binding-new-theory/index.html

· https://www.kafto.gr/desimo-podion-kina/

· https://eleftherostypos.gr/istories/197119-ta-podia-toy-lotoy-i-arxaia-kineziki-basanistiki-paradosi-ton-demenon-podion/

· https://www.sophiepettit.com/post/shocking-new-exhibition-reveals-the-last-bound-feet-women-of-china

· https://www.thedailybeast.com/chinas-last-foot-binding-survivors

· https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Plaster_model_of_left_foot_deformed_by_foot-binding_Wellcome_L0064889.jpg

· https://www.europarl.europa.eu/news/el/headlines/society/20200206STO72031/akrotiriasmos-ton-gunaikeion-gennitikon-organon-aities-kai-sunepeies

· https://www.briefingnews.gr/kosmos/i-maxi-kai-i-mini-foysta-stin-istoria-tis-gynaikeias-modas

· https://www.mixanitouxronou.gr/i-ekpliktiki-istoria-tou-korse-apo-tin-archea-ellada-pote-ton-forousan-akomi-ke-i-andres-ke-giati-apagorefthike-ston-a-pagk-polemo-gia-na-ginoun-opla/

· https://www.sigmalive.com/news/local/586706/mantila-mpourgka-xitzamp-kai-nikamp-ti-isxyei-se-xores-tis-europis

https://www.sigmalive.com/news/local/586706/mantila-mpourgka-xitzamp-kai-nikamp-ti-isxyei-se-xores-tis-europis https://theminiskirtrevolution.wordpress.com/history-2/

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Plaster_model_of_left_foot_deformed_by_foot-binding_Wellcome_L0064889.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Foot_binding

https://en.wikipedia.org/wiki/Qiu_Jin

https://edition.cnn.com/2017/05/21/health/china-foot-binding-new-theory/index.html

https://www.kafto.gr/desimo-podion-kina/

https://eleftherostypos.gr/istories/197119-ta-podia-toy-lotoy-i-arxaia-kineziki-basanistiki-paradosi-ton-demenon-podion/


90 προβολές0 σχόλια