Φοιτήτρια του ΔΙΠΑΕ καταγγέλλει: “Σεξιστικός λόγος από καθηγητή εν ώρα διαδικτυακού μαθήματος”

Ενημερώθηκε: Φεβ 15



λέξεις: Αντώνιος Κίτσιος

επιμέλεια: Άντα Τρουλλάκη



Σε μια “κανονικοποιημένη” κοινωνία όπου η πατριαρχία αποτελεί συστατικό θεμέλιό της ύπαρξης, της λειτουργίας και της ομαλής συνέχειας τους κράτους ως πολιτευτικού και θεσμικού οργάνου παραγωγής βίας, ο σεξισμός θεωρείται το κυρίαρχο όργανο επιβολής, υπακοής και καλλιέργειας του ιδρυματοποιημένου ηγεμονισμού. Σε μια τέτοια κοινωνία, δεν είναι παρά εκείνες οι μετρήσιμες φωνές που τολμούν να μιλήσουν θέλοντας, αφενός, να αντιταχθούν σε ένα σύστημα που δεν τις περιέχει εμπνέοντας, αφετέρου, όλα εμάς να συνεχίσουμε να μιλάμε και να ορθώνουμε το ανάστημά μας απέναντι στο άδικο.


Τι γίνεται όμως όταν ο σεξισμός αποκτά νέες μορφές και αναπαραστάσεις, έτσι που από κοινωνικό φαινόμενο να μεταβάλλεται σε ένα νέο υβριδικό είδος cyber-σεξισμού όπου με όπλα του πια μία οθόνη και λιγοστά πλήκτρα, ενισχύει τη δύναμη του σεξιστή, εκδηλώνει αμεσότερα την αδράνειά του κοινού και τελικά καταδυναστεύει και θυματοποιεί το ίδιο το “θύμα;”


Πάμε να μάθουμε μέσα από την εξομολόγησή της φοιτήτριας.





Ποια είναι η σχέση σου με το εν λόγω Ίδρυμα;


Είμαι τελειόφοιτη φοιτήτρια του Πανεπιστημίου και συγκεκριμένα του τμήματος Διοίκησης Οργανισμών, Μάρκετινγκ και Τουρισμού, με κατεύθυνση τη Διοίκηση Τουρισμού και Φιλοξενίας.


Δώσε μας μερικά δημογραφικά στοιχεία για τη σχολή σου.


Η σχολή μου, σε σχέση με άλλες του πανεπιστημίου, είναι μεικτή σε πληθυσμό, τόσο φοιτητών όσο και φοιτητριών. Όσον αφορά το διδακτικό προσωπικό, θα έλεγα πως πρόκειται για μία ανδροκρατούμενη σχολή, με την πλειονότητά των καθηγητών να είναι άνδρες και σε πολύ μικρότερο ποσοστό γυναίκες.


Μίλησε μας για το τι ακριβώς συνέβη.


Πριν 3 εβδομάδες και έχοντας πια επιλέξει τα μαθήματα που θα παρακολουθούσα, επέλεξα και το μάθημα του συγκεκριμένου καθηγητή. Έχοντας συνδεθεί στην ώρα μου όπως όλοι οι συμφοιτητές μου, δεν θα περίμενα από τον καθηγητή να ξεκινά τη διάλεξη, λέγοντας μας με καυστικό ύφος πως δεν ήρθε εδώ σήμερα για να μας κάνει μάθημα και ότι θα μας έλεγε απλώς μερικά πράγματα. Όλοι άνθρωποι είμαστε και είναι πολύ φυσικό, σκέφτηκα, να μην ξεκίνησε και με τις καλύτερες προδιαγραφές η μέρα του, έτσι και το παρέβλεψα.





Όλα ξεκίνησαν όταν σε αναφορά του για τις σερβιέτες και με σκοπό να δείξει πως πρόκειται για προϊόν που δεν προσανατολίζεται σε άνδρες, απηύθυνε το λόγο σε κάποιον συμφοιτητή μου, ρωτώντας τον, “εσύ θα αγόραζες ποτέ σερβιέτες;” Εκείνος, νιώθοντας άβολα και μέσα στο γενικότερο κλίμα αμηχανίας απάντησε “φυσικά και όχι, δεν θα το έκανα”. Ήμουν έτοιμη να ανοίξω το μικρόφωνο και να απαντήσω, λέγοντας πως τόσο ο πατέρας μου αγοράζει για τη μητέρα μου όπως και το αγόρι μου για μένα, όμως δεν το έκανα. Λίγο αργότερα ρώτησε ξανά τον ίδιο φοιτητή, αυτή τη φορά, αν θα αγόραζε μαγιό για την κοπέλα του. Η απάντηση του, ήταν ολότελα καταφατική, αφού, σίγουρος πια, απάντησε “ε ναι, προφανώς, για δώρο γενεθλίων, γιατί όχι;”




Όταν πια φτάσαμε να μιλάμε για απορρυπαντικά, κανείς δεν περίμενε την απάντησή του καθηγητή όταν μας ρώτησε “ξέρετε γιατί οι διαφημίσεις απορρυπαντικών προβάλλονται τα πρωινά και όχι τόσο τα απογεύματα..."


Μα είναι άστοχο να προβάλλονται το πρωί, αφού όλοι και όλες δουλεύουν…


...σύμφωνα με τον καθηγητή όχι, αφού οι γυναίκες δεν δουλεύουν τα πρωινά αλλά παραμένουν στα νοικοκυριά τους για να φροντίσουν το σπίτι την ώρα που οι άνδρες δουλεύουν.


Ποια ήταν η απάντηση σου;


Ομολογώ πως δεν μίλησα ούτε αυτή τη φορά, ένας Θεός ξέρεις γιατί κρατήθηκα.



Δεν σταμάτησε όμως εκεί το “αστείο”, σωστά;


Όχι. Λίγες στιγμές μετά, ρώτησε “εντελώς αθώα” μία κοπέλα από το κοινό, αν της αρέσουν τα ταξίδια. Η κοπέλα απάντησε θετικά. Αυτό, ωστόσο, δεν στάθηκε παρά η αφορμή για τον καθηγητή, για να καταλήξει βεβιασμένα στο άστοχο συμπέρασμά του. “Μα προφανώς” ξεστόμισε, “αφού είσαι γυναίκα”.


Τότε, όμως δεν μπόρεσα να συμβιβαστώ. Άνοιξα το μικρόφωνο ρωτώντας εύλογα “γιατί είναι προφανές πως στις γυναίκες αρέσουν τα ταξίδια”. Εκείνος μου απάντησε, γιατί “οι γυναίκες είναι εξερευνήτριες” ενώ οι άνδρες, “περισσότερο στάσιμοι”. Τότε του ανταπάντησα, “δηλαδή θεωρείτε πως αν ρωτήσετε τον κάθε φοιτητή και φοιτήτρια εδώ μέσα θα καταλήξουμε στο ίδιο συμπέρασμα; Έπειτα, αναφέρθηκα στα όσα είπε νωρίτερα στη διάλεξη σχολιάζοντας πως αυτά που ισχυρίστηκε προσβάλουν τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες, ενώ το περιεχόμενό του λόγου του ήταν ρατσιστικό. Τότε, συνοφρυωμένος, μου είπε “με είπες ρατσιστή” και του απάντησα πως ποτέ δεν τον αποκάλεσα ρατσιστή, αντίθετα χαρακτήρισα το περιεχόμενό του λόγου του ρατσιστικό, αφού προσβάλλει το γυναικείο φύλο και με μειώνει ως γυναίκα. Αυτό που μου απάντησε, ήταν “εγώ δεν είμαι ρατσιστής, γκε γκε;”. Του εξήγησα πως δεν καταλαβαίνω τι εννοεί με το “γκε γκε” και μου είπε “οφθαλμός αντί οφθαλμού”. Θέλοντας να δικαιολογηθεί, συμπλήρωσε πως ό,τι ανέφερε για τις σερβιέτες, τα μαγιό και την κοπέλα, ήταν καθαρά χιουμοριστικό και πως θα έπρεπε να δεχόμαστε το χιούμορ κάτι για το οποίο του απάντησα πως είναι αρκετά σοβαρό το ζήτημα για να το πάρουμε στην πλάκα.




Πώς αντέδρασαν τα υπόλοιπα παιδιά;


Αρχικά, μία κοπέλα μου είπε επιδεικτικά, πως δεν είναι ρατσισμός αυτό, αλλά σεξισμός.


Έπειτα, στο chat γινόταν ένας χαμός, αφού δεν έλειπαν σχόλια του τύπου “ποπ κορν”, “BF”*, “φτιάξε καφέ, έχει ψωμί η υπόθεση” κάτι που έσπευσε να εκμεταλλευτεί ο καθηγητής, λέγοντας στα παιδιά “εσύ ποπ κορν δοκίμασες;”


*brawl fight (καβγάς)



Υπήρξε κάποιος που να σε υπερασπίστηκε;


Για καλή μου τύχη βρέθηκαν δύο κοπέλες…


η μία έστειλε τον ορισμό του ρατσισμού από κάποια ιστοσελίδα, στο περιεχόμενό του οποίου περιέχεται και η διάκριση μεταξύ φύλων, έτσι ώστε να δείξει στην κοπέλα που μου επιτέθηκε πως το επεισόδιο δεν ήταν μόνο σεξιστικό αλλά και ρατσιστικό.


Έπειτα, μία άλλη κοπέλα άνοιξε το μικρόφωνο, λέγοντας πως με το σχόλιο που έκανε για τις σερβιέτες, στερεί το δικαίωμα και προσβάλει όχι μόνο τις γυναίκες αλλά και τα τρανς άτομα από το να τις αγοράζουν και να τις χρησιμοποιούν.


Τι απάντησε ο καθηγητής σε αυτό;


Απάντησε, χαρακτηριστικά, “τι είναι το τρανς;”


Πώς κύλησε στη συνέχεια το μάθημα;


Ο καθηγητής, δίχως ίχνος ενοχής, είπε “θα πιάσω τώρα τα αγόρια γιατί δεν θα μου δημιουργήσουν πρόβλημα” ενώ ένας συμφοιτητής μου συμπλήρωσε “ε μα κύριε, φτάνει πια, λέμε τη λέξη γυναίκα και κατευθείαν προσβάλλονται...”.





Τι σε ενόχλησε περισσότερο;


Από τη μία η απάθεια του συμφοιτητών μου. Και αν τα αγόρια δεν είχαν το θάρρος να μιλήσουν, περίμενα περισσότερη υποστήριξη από τα κορίτσια και όχι απλώς να σχολιάσουν το ότι αντί για σεξισμό, ανέφερα τη λέξη ρατσισμό.


Από την άλλη, ο ίδιος ο καθηγητής, τόσο για την απαξίωση και τον αρνητισμό του όσο και για το ότι δεν ήταν ανοιχτός στο να ακούσει αν όχι να σκεφτεί αυτά που του έλεγα.


Γιατί αποφάσισες να μιλήσεις γι’ αυτό;


Γιατί, πρώτα πρώτα, με έθιξε σαν γυναίκα. Πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσει να είναι αποδεκτή οποιαδήποτε μορφή τέτοιων συμπεριφορών. Επίσης, ο καθηγητής αυτός δεν είχε συναίσθηση του ότι είχε απέναντί του ένα κοινό. Η επιρροή που ασκεί θα έπρεπε να συνοδεύεται και από ένα αίσθημα ευθύνης των όσων έλεγε.



Πιστεύεις πως συμβαίνουν αντίστοιχα περιστατικά στο Πανεπιστήμιο σου;


Συμβαίνουν και δυστυχώς μου συνέβησαν και στο παρελθόν. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα εκείνου του καθηγητή που μας είχε πει στο πρώτο έτος, “αν θέλετε να περάσετε, σηκώστε τη φουστίτσα” αλλά τότε δεν γνώριζα και δεν μου περνούσε από το μυαλό τι είναι ο σεξισμός...



Η φοιτήτρια και η καταγγελία της, δεν αποτελούν παρά μία από τις ελάχιστες ιστορίες που κατάφεραν να ακουστούν. Ωστόσο, η σπουδαιότητά της πράξης αποκτά επαναστατική αξία, αφού υπόσχεται να διακόψει την αλληγορική κύηση μεταξύ κοινωνίας και πατριαρχίας.



(Ακολουθεί σχετική ανάλυσή του περιστατικού)


Γιατί όμως η συμπεριφορά του καθηγητή υπήρξε ρατσιστική;


Το ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων αναφέρει πως ο όρος ρατσισμός “χρησιμοποιείται κατ’ επέκταση και για τις ανάλογες αντιλήψεις και συμπεριφορές προς άτομα διαφορετικά από εμάς, όσον αφορά άλλα διακριτικά γνωρίσματα πέρα από τη φυλή, π.χ. το φύλο, την εθνική/τοπική καταγωγή, την κοινωνική θέση, την κατάστασή της υγείας”.


Γιατί όμως η συμπεριφορά του καθηγητή υπήρξε σεξιστική;


Καταρχάς, ο σεξισμός, αναφέρεται σε οποιαδήποτε λεκτική, σωματική ή εικονική εκδήλωση, σύμφωνα με την οποία μερικά άτομα θεωρούνται κατώτερα από κάποια άλλα. Ο λόγος; Μα φυσικά το φύλο τους. Και είναι σκόπιμο να λεχθεί πως ο σεξισμός πλήττει ποσοτικά το γυναικείο πληθυσμό.




Οι αστειασμοί γύρω από τη σερβιέτα και η προκατάληψη που την περιβάλλει θα πρέπει πια να σταματήσουν. Στη σύγχρονη Ελλάδα, εδώ που η σερβιέτα αντιμετωπίζεται ακόμη ως είδος πολυτελείας αντί για βασικό είδος πρώτης ανάγκης, εδώ που μέχρι πρόσφατα το χρώμα της περιόδου θα πιστεύαμε πως ήταν γαλάζιο σαν το χρώμα του ουρανού αν για λόγους κερδοσκοπίας δεν είχε εμπορευματοποιηθεί από τους ωφελιμιστές των κοινωνικών μηνυμάτων, το να θεωρείς πως η αγορά σερβιέτας ως άνδρα σε μειώνει, είναι απόλυτα σωστό.


Και σε μειώνει, όχι γιατί θα κλονίσει την τοξική αρρενωπότητά σου ή γιατί θα αλλάξει το σεξουαλικό σου προσανατολισμό, αλλά γιατί θα προδώσει το μισογυνισμό που έκρυβες και κρύβεις μέσα σου. Γιατί αν το να αγοράσεις σερβιέτα για τη μάνα, τη αδερφή, τη γυναίκα σου ή για τον ίδιο σου τον εαυτό σε κάνει λιγότερο άνδρα, τότε ποια θα πρέπει να υποθέσουν οι γυναίκες πως είναι η άποψη σου για τις ίδιες;