22η Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Γης



Καθώς η Παγκόσμια Ημέρα της Γης πλησιάζει σιγά σιγά στο τέλος της, θα θέλαμε να αναλογιστούμε λίγα πράγματα για το όνομά της. Πώς επιλέχθηκε; Ποια η σχέση της με τη λέξη μητέρα, και κατ΄ επέκταση με πολλές γυναίκες του πλανήτη; Πώς διαιωνίζονται, τελικά, οι έμφυλες απόψεις σε θέματα γύρω από το περιβάλλον και τι επίπτωση έχουν αυτά στις γυναίκες;


Ας ξεκινήσουμε όμως με την ιστορία που βρίσκεται πίσω από την ημέρα αυτή. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Απρίλιο του 2009, η 22η Απρίλη κάθε έτους καθιερώνεται ως Παγκόσμια Ημέρα της Γης (Mother Earth Day) σύμφωνα με το ψήφισμα A/RES/63/278.


Η έκφραση «Μητέρα Γη» είναι μια κοινά αποδεκτή έκφραση σε πολλές χώρες και περιοχές του πλανήτη. Αντικατοπτρίζει την αλληλεξάρτηση που υπάρχει μεταξύ των ανθρώπων και των υπόλοιπων οργανισμών του πλανήτη που κατοικούμε. Έτσι, λοιπόν, τα Ηνωμένα Έθνη, παρατηρώντας κάθε χρόνο εορτασμούς σε πλήθος χωρών αποφάσισαν να επισημοποιήσουν την Ημέρα της Γης. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες (António Guterres), έχει τονίσει ότι οφείλουμε να δράσουμε αποφασιστικά για να προστατεύσουμε τον πλανήτη από την καθόλα υπαρκτή απειλή της κλιματικής αλλαγής.


«Η Μητέρα Γη κάνει μια σαφή έκκληση για δράση. Η φύση υποφέρει!».

Η κλιματική αλλαγή, οι ανθρωπογενείς αλλαγές στη φύση καθώς και τα εγκλήματα που διαταράσσουν τη βιοποικιλότητα είναι μόνο μερικά από τα σοβαρά προβλήματα που συνεχίζουν καθημερινά να βλάπτουν τον πλανήτη μας.



Τι σχέση, όμως, έχει η Μητέρα Γη με τις γυναίκες μητέρες της γης;



Πολλ@ από αυτ@ που προσπαθούν, ακόμη, να επιβάλλουν στις γυναίκες στερεοτυπικούς ρόλους, όπως αυτός των γυναικών στην κουζίνα, επιδιώκουν να διαμορφώσουν μια υποτελή σχέση μεταξύ των γυναικείων και των περιβαλλοντικών ζητημάτων αντιμετωπίζοντάς τα ως παραγωγικούς τρόπους εκμετάλλευσης των ικανοτήτων και καρπών τους, αντίστοιχα. Ας δούμε όμως πώς αυτά τα δύο ζητήματα συνδέονται στην πράξη.


Πολύ συχνά τόσο οι γυναίκες όσο και η φύση χαρακτηρίζονται ως αποξενωμένες ή περιθωριοποιημένες οντότητες, σώματα που χρήζουν καλλιέργειας και γονιμοποίησης, εκτάσεις των οποίων η επιφάνεια μπορεί να βιάζεται, να σπείρεται και να θερίζεται με τα δικά τους εργαλεία και μέσα, θηλυκότητες που υπόκεινται στην, κατά πολύ ισχυρότερη, δύναμη του πατριαρχικού και ετεροκανονικού καπιταλισμού.


Οι οικο-φεμινίστριες (ecofeminists) υποστηρίζουν ότι η χαμηλή κοινωνική κατάσταση (status) και η εκμετάλλευση των φτωχών γυναικών σε αγροκτήματα μικρής εκμετάλλευσης είναι συνάρτηση του καπιταλισμού και της δυτικής επιστήμης και τεχνολογίας, στην μικρής απόδοσης (low-input) γεωργία που απαιτεί βιώσιμη εργασία χωρίς αμοιβή με πρόδηλη την επεκτατική εκμετάλλευση του παραγωγικού πλεονάσματος και των δυναμικών των ανθρώπων του. Οι ίδιες προτείνουν ως μια πιθανή λύση για τα βαριά οικιακά βάρη που εξακολουθούν να φέρουν οι γυναίκες, σε συνάρτηση με τον φόρτο εργασίας τους, την παρότρυνση των ανδρών για ανάληψη περισσότερων ευθυνών.


Αυτό, βέβαια, που πολλές φορές αδυνατούμε να παρατηρήσουμε είναι οι ταξικές επιπτώσεις της αποφυγής τεχνολογιών πιο «φιλικών προς τη γη» και λιγότερο εντατικοποιημένων εργατικών πρακτικών. Στις περιπτώσεις αυτές, έμμεσα υπονοούνται έμφυλες διακρίσεις γύρω από τη φροντίδα (caretaking) και τη φύση, ιδέες φυσικά αντίθετες με το φεμινισμό ως κίνημα και ως ιδεολογία. Η γη παρουσιάζεται, λοιπόν, ως άμεσα εξαρτώμενη από τις γυναίκες, οι οποίες πρέπει να βρουν και να διαθέσουν χρόνο και ενέργεια για να τη φροντίσουν τον πλούτο των οποίων θα καρπωθεί τελικά ο φεουδαρχικά αποικιοδιψής άνδρας.


Η Παγκόσμια Ημέρα Γης έχει τελικά περισσότερα κοινά με τις γυναίκες του πλανήτη από όσα θα φανταζόμασταν με μια πρώτη σκέψη. Η ημέρα αυτή, βέβαια, αποτελεί μια προέκταση της πλειονότητας των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ και ειδικότερα του Στόχου 13 για την κλιματική αλλαγή και την ανάγκη προάσπισης και προστασίας του περιβάλλοντος.

Το περιβάλλον και η γυναίκα, όπως και η συνάρτηση της παραγωγικής σχέσης αλληλεξάρτησης που υπάρχει μεταξύ τους, χρήζουν επιτακτικής προστασίας από την πρωτογενή αλλά και δευτερογενή κακοποίηση που υπόκεινται, ακόμη και σήμερα, σε οξυμένο βαθμό, τόσο από την μεριά της κοινωνίας όσο και από τη μεριά των πολιτικών της.


Πηγές: europa.eu, un.org, thebreakthrough.org, unric.org Οπτικό υλικό: gettyimages.com.

4 προβολές0 σχόλια